Bankacılıkta yapay zekâ dönüşümü chatbotlardan çok daha derinde ilerliyor. Veri, core banking, bulut, güvenlik, fintekler ve AI uygulamalarının oluşturduğu yeni bankacılık ekosistemini birlikte inceleyelim.
Bankacılık uzun süre ürünlerin, süreçlerin ve insanların etrafında kuruldu. Mobil dönem uygulamaları, API’leri ve yapay zekâyı öne çıkardı. Şimdi üçüncü bir döneme giriyoruz. Yapay zekâ ajanları müşteri adına hareket etmeye, varlıklar programlanabilir hale gelmeye ve veri bankanın en stratejik hammaddesine dönüşmeye hazırlanıyor. Bankanın kendisi de teknoloji üreticisinden giderek bir ekosistem orkestratörüne evriliyor.
Geçen gün LinkedIn’de karşıma çıkan iki bankacılık görselini Türkçeleştirirken uzun zamandır parça parça konuştuğumuz bir değişimin aslında ne kadar büyük olduğunu yeniden düşündüm.
Görsellerden biri dijital bankacılığın gelişimini üç döneme ayırıyordu.
İlk dönem ürünler, süreçler ve insanlar üzerine kuruluydu.
İkinci dönemde uygulamalar, API’ler ve yapay zekâ öne çıktı.
Üçüncü dönem ise ajanlar, tokenlar ve veri etrafında şekilleniyor.
Diğer görsel bugünün yapay zekâ destekli bankacılık ekosistemini katmanlara ayırıyordu. En altta finansal veri sağlayıcıları bulunuyor. Onların üzerinde güvenlik ve uyum şirketleri, core banking ve fintek platformları, veri ve bulut altyapıları, uzmanlaşmış yapay zekâ çözümleri ve en üstte büyük teknoloji sağlayıcıları yer alıyor.
İki görseli yan yana koyduğumda benim için asıl ilginç olan şirket isimleri olmadı.
Bankanın kendisinin ne kadar değiştiğini gösteriyorlardı.
Bir zamanlar teknoloji mimarisinin büyük bölümünü kendi bünyesinde kuran banka, bugün onlarca farklı teknoloji şirketinin, veri sağlayıcısının, fintekin ve yapay zekâ modelinin aynı anda çalıştığı bir ağın merkezinde duruyor.
Müşteri hâlâ tek bir banka görüyor.
Arka tarafta ise artık tek bir banka yok.
İlk dönem bankayı ürünler tanımlıyordu
Geleneksel bankacılığın merkezinde ürün vardı.
Mevduat hesabı, kredi, kredi kartı, para transferi ve yatırım ürünleri banka tarafından tasarlanıyor, fiyatlanıyor ve müşteriye sunuluyordu.
Müşterinin bankayla ilişkisi de çoğunlukla ürün üzerinden kuruluyordu.
Süreçler ağırdı. Birçok işlem manuel ilerliyordu. Belgeler, şubeler ve insan onayları bankacılık deneyiminin doğal parçalarıydı.
Teknoloji elbette vardı ama müşterinin karşısına teknoloji ürünü olarak çıkmıyordu. Daha çok bankanın arkasında çalışan operasyonel altyapıyı oluşturuyordu.
Bankanın temel avantajı sermayesi, dağıtım ağı, müşteri ilişkisi ve sahip olduğu sistemlerdi.
Bu nedenle büyük bankalar teknoloji yığınının mümkün olduğunca büyük bölümünü kendi kontrolünde tutmak istiyordu.
Dijitalleşme bu yapıyı yavaş yavaş çözmeye başladı.
Mobil bankacılık üründen deneyime geçişi başlattı
Akıllı telefon bankacılığa yalnızca yeni bir kanal eklemedi.
Bankanın müşteriye bakışını değiştirdi.
Müşteri artık şubeye gelmiyordu. Banka müşterinin cebine giriyordu.
Böylece rekabet ürünlerin özelliklerinden kullanıcı deneyimine doğru kaymaya başladı.
Mobil uygulamanın hızı, kullanım kolaylığı, müşterinin işlemini kaç adımda tamamladığı ve istediği hizmete ne kadar hızlı ulaştığı önem kazandı.
Bankalar için çok güçlü yeni bir kavram ortaya çıktı.
Self servis bankacılık.
Müşteri daha önce çalışan yardımıyla yaptığı işlemleri kendisi gerçekleştirmeye başladı. Hesap açtı, kredi başvurusu yaptı, kart limitini değiştirdi, yatırım yaptı, sigorta satın aldı.
Uygulama bankanın yeni şubesine dönüştü.
Fakat mobil uygulamalar bankacılık mimarisini değiştiren dönüşümün yalnızca görünen yüzüydü.
Arka tarafta çok daha önemli başka bir değişim yaşanıyordu.
API’ler bankanın duvarlarını açtı
Bankacılığın ikinci büyük kırılması API ekonomisiyle geldi.
API’ler, bankanın sahip olduğu veri ve hizmetlerin kontrollü biçimde başka sistemler tarafından kullanılabilmesini sağladı.
Ardından açık bankacılık geldi.
Fintekler, muhasebe yazılımları, ödeme şirketleri, e-ticaret platformları ve farklı finansal hizmet sağlayıcıları bankalarla çok daha kolay bağlantı kurmaya başladı.
Bankanın ürünü artık yalnızca kendi uygulamasında yaşamak zorunda kalmıyordu.
Bir ödeme hizmeti e-ticaret platformunun içine gömülebiliyor, banka hesap bilgileri başka uygulamada görüntülenebiliyor, kredi müşterinin alışveriş yaptığı anda sunulabiliyordu.
Finansal hizmetler bankanın sahip olduğu dağıtım kanalından çıkıp başka deneyimlerin içine yerleşmeye başladı.
Gömülü finansın temeli de büyük ölçüde burada oluştu.
API’ler bankaları kapalı teknoloji sistemlerinden platformlara doğru taşıdı.
Bugün yapay zekânın hızlandırdığı dönüşümün zemini aslında o yıllarda hazırlandı.
Yapay zekâ bankaya sonradan eklenen bir özellik olamaz
Bankacılıkta yapay zekâ konuşulduğunda gözümüz doğal olarak chatbotlara gidiyor.
Müşterinin sorusunu cevaplayan asistanlar, kişiselleştirilmiş teklifler, yatırım önerileri ve çalışanların kullandığı copilot uygulamaları en görünür örnekler.
Fakat yapay zekâ bankacılığın yalnızca üst katmanına eklenen yeni bir ekran olarak ele alındığında potansiyelinin küçük bir bölümünü kullanabiliyor.
AI-native bir bankanın başlangıç noktası chatbot değil.
Veri.
Ardından modern altyapı geliyor.
Core banking sistemi, API mimarisi, bulut, kimlik yönetimi, güvenlik, veri yönetişimi ve düzenleyici uyum birlikte çalışmadan yapay zekâ bankanın tamamına yayılamıyor. Modern bankacılık mimarisinde yapay zekânın daha çok mevcut altyapının çevresine ve üzerine yerleştiği, özellikle fraud, risk, müşteri hizmetleri, doküman işleme ve uyum gibi alanlarda uzmanlaşmış çözümler oluşturduğu görülüyor.
Bu nedenle bankaların önümüzdeki yıllardaki yapay zekâ yarışını yalnızca kaç model kullandıkları üzerinden okumayı doğru bulmuyorum.
Gerçek rekabet altyapının ne kadar hazır olduğunda başlayacak.
Yapay zekânın görünmeyen tarafı daha değerli olabilir
Bankaların AI yatırımlarında en fazla konuşulan alan müşteri deneyimi.
Asıl ekonomik etkinin ise çok daha sessiz süreçlerde oluşabileceğini düşünüyorum.
Fraud tespiti.
AML.
KYC.
Belge işleme.
Mutabakat.
Kredi değerlendirme.
Risk analizi.
İstisna yönetimi.
Çalışanların bilgiye erişimi.
Operasyonel süreçler.
Bunların tamamı yoğun veri okuma, karşılaştırma ve karar verme içeriyor.
Yapay zekânın güçlü olduğu alan da tam burası.
Bir müşteri hesabında gerçekleşen işlemin normal davranıştan sapıp sapmadığını saniyeler içinde değerlendirmek, yüzlerce sayfalık finansal dokümandan önemli bilgileri çıkarmak veya binlerce işlemin içinden şüpheli olanları belirlemek bankacılıktaki AI değerinin önemli bölümünü oluşturabilir.
Yani geleceğin bankasını yalnızca müşterinin konuştuğu yapay zekâ asistanına bakarak anlamamız mümkün olmayacak.
Asıl dönüşüm ekranın arkasında yaşanıyor.
Core banking eski görünse de merkezde kalıyor
Yeni teknoloji konuşmalarında core banking bazen eski dünyanın konusu gibi görülüyor.
Oysa yapay zekâ dönemi core sistemleri daha da önemli hale getiriyor.
Çünkü AI ne kadar hızlı analiz yaparsa yapsın sonunda işlem gerçekleştireceği bir sisteme ihtiyaç duyuyor.
Bakiye core sistemde.
Hesap core sistemde.
Kredi core sistemde.
Muhasebe kaydı yine orada.
Asıl problem birçok bankanın onlarca yılda oluşmuş teknoloji katmanlarını aynı anda taşıması.
Bütün core sistemi söküp yeniden kurmak yüksek maliyet ve operasyonel risk yaratıyor.
Bu nedenle bankalar giderek çekirdek sistemlerinin çevresine yeni bir teknoloji katmanı kuruyor.
API’ler, mikroservisler, gerçek zamanlı veri platformları ve olay tabanlı mimariler eski ile yeninin arasında köprü oluşturuyor.
Yapay zekâ da bu katman üzerinden sisteme bağlanıyor.
Önümüzdeki dönemde başarılı core banking platformunu yalnızca çok fazla bankacılık fonksiyonu sunması ayırmayacak.
Açık olması, konuşabilmesi ve başka teknolojilerle hızlı biçimde bağlanabilmesi de belirleyici olacak.
Müşterinin gördüğü tek işlem arkasında onlarca sistem olabilir
Basit bir örnek üzerinden düşünelim.
Bir müşteri mobil bankacılık uygulamasını açıyor ve yapay zekâ asistanına şöyle yazıyor:
“Ev almak istiyorum. Ne kadar kredi kullanabilirim?”
Müşterinin gördüğü şey tek bir soru ve birkaç saniye sonra gelen cevap olabilir.
Arka tarafta ise uzun bir teknoloji zinciri çalışabilir.
Kimlik sistemi müşteriyi doğrular.
Veri platformu gelir ve harcama geçmişini getirir.
Kredi bürosundan gerekli bilgiler alınır.
Fraud sistemi risk sinyallerini kontrol eder.
Skorlama motoru ödeme kapasitesini değerlendirir.
Yapay zekâ müşterinin ihtiyacını yorumlar.
Core banking mevcut ürünleri ve limitleri getirir.
Uyum sistemleri gerekli kontrolleri gerçekleştirir.
Fiyatlama motoru teklif oluşturur.
Doküman sistemi sözleşme sürecini hazırlar.
Bütün bunlar müşteri için tek bir deneyimdir.
Arka tarafta ise onlarca API, veri seti, model ve teknoloji sağlayıcısı aynı anda çalışabilir. Modern akıllı banka mimarisinin giderek tek bir piramitten çok, farklı yeteneklerin birbirine bağlandığı bir teknoloji ağına dönüştüğü görüşü de buradan güç kazanıyor.
Bankacılığın yeni paradoksunu bence en iyi bu örnek anlatıyor.
Müşterinin gözünde banka sadeleşirken bankanın arkasındaki teknoloji giderek karmaşıklaşıyor.
Banka her şeyi üreten kurum olmaktan uzaklaşıyor
Geleneksel anlayışta güçlü banka, teknoloji kapasitesinin büyük bölümüne kendi bünyesinde sahip olan bankaydı.
Yeni düzende aynı tanım çalışmayabilir.
Banka fraud konusunda uzmanlaşmış bir fintek kullanabilir.
Kimlik doğrulamayı başka bir sağlayıcıdan alabilir.
Bulut altyapısını küresel bir teknoloji şirketinde çalıştırabilir.
Core banking için üçüncü taraf platform tercih edebilir.
Yapay zekâ modellerini başka şirketlerden alabilir.
Finansal veri için farklı kaynakları bir araya getirebilir.
Buradaki rekabet avantajı giderek “her şeyi kendim geliştiriyorum” yaklaşımından uzaklaşıyor.
Doğru teknolojiyi seçebilmek daha değerli hale geliyor.
Daha da önemlisi, seçilen teknolojilerin birbirleriyle kesintisiz çalışmasını sağlamak gerekiyor.
Bu yüzden geleceğin bankasını teknoloji üreticisinden çok teknoloji orkestratörü olarak görmeye başladım.
Orkestra örneği burada gerçekten yerine oturuyor.
Bankanın bütün enstrümanları kendisinin üretmesi gerekmiyor.
Ama hangi enstrümanın ne zaman devreye gireceğini bilmek zorunda.
Fintek-bankacılık ilişkisinin yeni hali burada ortaya çıkıyor
Finteklerin yükselmeye başladığı ilk yıllarda çok sık aynı soru soruluyordu.
Fintekler bankaların yerini alacak mı?
Bugün bu sorunun artık fazla anlamlı olmadığını düşünüyorum.
Çünkü finteklerin önemli bir bölümü bankaların rakibi olmaktan çok bankacılık altyapısının parçalarına dönüşüyor.
Fraud teknolojisini başka bir şirket geliştiriyor.
Açık bankacılık bağlantısını başka biri sağlıyor.
Ödeme orkestrasyonunu başka bir fintek yönetiyor.
Core banking altyapısını uzmanlaşmış bir teknoloji şirketi sunuyor.
RegTech şirketi uyum süreçlerinin bir bölümünü üstleniyor.
Müşteri bütün bunların hiçbirinin adını bilmiyor.
Ama yaptığı bankacılık işleminin arkasında bu şirketlerin teknolojileri çalışıyor.
Bence önümüzdeki yılların en değerli fintek şirketlerinin önemli bir bölümü burada çıkacak.
Milyonlarca tüketicinin tanıdığı marka olmak yerine, milyonlarca finansal işlemin arkasında çalışan görünmez altyapı sağlayıcıları.
Üçüncü dönem ajanlarla başlıyor
Dijital bankacılığın bir sonraki aşamasını yalnızca daha iyi uygulamalar üzerinden okumak yetersiz kalıyor.
Yeni kırılma yapay zekâ ajanlarında yaşanıyor.
Bugünkü dijital asistan çoğunlukla soruya cevap veriyor.
Yarınki ajan ise işlemi gerçekleştirebilir.
Aradaki fark çok büyük.
Bir müşteri “Paramı önümüzdeki altı ay için en verimli şekilde yönet” dediğinde ajan gelir ve giderleri analiz edebilir.
Yaklaşan ödemeleri görebilir.
Müşterinin belirlediği risk sınırlarını değerlendirebilir.
Finansal ürünleri karşılaştırabilir.
Uygunluk kontrollerini yapabilir.
İzin verilen işlemleri gerçekleştirebilir.
Burada yapay zekâ artık ekran üzerinde çalışan yardımcı olmaktan çıkıyor.
Bankanın arkasındaki sistemleri kullanan yeni bir işlem katmanına dönüşüyor.
Bu nedenle agentic AI bankacılığın geleceğinde chatbotlardan çok daha büyük bir değişim yaratabilir.
Akıllı bankacılık ağı içinde yapay zekâ ajanlarının farklı servisleri çağırması, bilgileri birbirleriyle eşleştirmesi ve belirli işlemleri müşteri adına yürütmesi, bugünkü dijitalleşmenin bir sonraki aşaması olarak görülüyor.
Tokenlar neden aynı hikâyenin parçası
LinkedIn’de gördüğüm ilk görselde üçüncü dönem üç kelimeyle anlatılıyordu.
Ajanlar, tokenlar ve veri.
Ajanların neden önemli olduğunu anlamak kolay.
Tokenların aynı çerçevede bulunması ise daha ilginç.
Bankacılıkta tokenizasyon para, varlık ve hatta kimlikle ilişkili hakların programlanabilir dijital temsillere dönüşmesini sağlıyor.
Burada yalnızca kripto paralardan bahsetmiyorum.
Mevduat tokenları, tokenize fonlar, tahviller, gerçek dünya varlıkları ve dijital kimlik bileşenleri giderek daha geniş bir finansal altyapının parçalarına dönüşebilir.
Asıl fark programlanabilirlikte.
Para yalnızca transfer edilen bir değer olmaktan çıkıp hangi koşulda, ne zaman ve hangi işlem için kullanılabileceği tanımlanabilen bir yapıya dönüşebilir.
Ajan tabanlı bankacılıkla tokenizasyonun yolları da tam burada kesişiyor.
Bir yapay zekâ ajanı işlem yapacaksa makinenin anlayabileceği ve yönetebileceği finansal varlıklara ihtiyaç duyacak.
Programlanabilir para ve programlanabilir finans bu nedenle yeni bankacılık mimarisinin önemli parçalarından biri olabilir.
Ama hepsinin altında yine veri var
İki görselde de benim en fazla dikkatimi çeken bölüm veri oldu.
Çünkü uygulamalar değişebilir.
Yapay zekâ modeli değişebilir.
Core banking sağlayıcısı değişebilir.
Bulut altyapısı bile değişebilir.
Ama bankanın müşterisiyle kurduğu ilişkinin hammaddesi veri olmaya devam ediyor.
Müşterinin gelirini, harcama davranışını, risk profilini, finansal hedeflerini ve geçmiş işlemlerini anlayamayan bir banka gerçek anlamda kişiselleştirilmiş hizmet sunamaz.
Ajanın ne yapacağı da veriyle belirlenir.
Fraud modelinin güvenilirliği de.
Kredi kararının kalitesi de.
Kişiselleştirilmiş teklifin doğruluğu da.
Bu nedenle yapay zekâ çağında veri departmanını destek fonksiyonu gibi görmek giderek zorlaşacak.
Veri bankanın üretim hammaddesine dönüşüyor.
Bankacılığın üçüncü dönemini “AI dönemi” olarak tanımlamak yerine “verinin zekâya dönüştüğü dönem” olarak okumayı daha doğru buluyorum.
Güvenlik ve uyum görünmeyen omurga olmaya devam edecek
Yapay zekâ bankacılığı daha hızlı hale getirebilir.
Ajanlar işlemleri müşterinin yerine yapabilir.
Tokenlar değer hareketini programlanabilir hale getirebilir.
Fakat finans dünyasında hızın her zaman yanında taşıması gereken başka bir kavram var.
Güven.
Kimlik doğrulama, veri mahremiyeti, fraud önleme, AML, KYC ve işlem izleme yeni mimaride geri planda kalmıyor.
Tam tersine daha fazla önem kazanıyor.
Bir insanın yaptığı işlemde yanlış kararın kaynağını bulmak görece kolay olabilir.
Bir yapay zekâ ajanının başka bir modelden veri alıp üçüncü bir servise bağlandığı ve işlemi farklı bir sistem üzerinden gerçekleştirdiği dünyada sorumluluk zinciri çok daha karmaşık hale geliyor.
Ajan neden bu kararı verdi?
Hangi veriyi kullandı?
Hangi sisteme güvendi?
İşlem limiti kim tarafından belirlendi?
Müşteri hangi yetkiyi verdi?
Hata meydana geldiğinde sorumluluk kimin?
Bankacılığın yeni döneminde uyum ekiplerinin teknoloji geliştirme süreçlerine çok daha erken dahil olması gerekecek.
Güvenlik sonradan eklenen kontrol katmanı olmaktan çıkacak.
Mimarinin kendisine yerleşecek.
Bankanın sınırları giderek bulanıklaşıyor
Bütün bu teknolojileri yan yana koyunca çok temel bir soru ortaya çıkıyor.
Bankanın kendisi nerede başlıyor?
Müşteri bankanın uygulamasını kullanıyor olabilir.
Ama veri platformu başka şirkete ait.
Bulut altyapısı başka yerde.
Yapay zekâ modeli başka sağlayıcıdan geliyor.
Fraud kararı farklı bir fintek tarafından üretiliyor.
Kimlik başka bir teknoloji şirketi üzerinden doğrulanıyor.
Core banking altyapısı dışarıdan sağlanıyor.
Ajan ise bütün bunları aynı anda yönetiyor.
O zaman bankanın sahip olduğu en stratejik katman ne?
Bence cevabı giderek daha net hale geliyor.
Orkestrasyon.
Hangi teknoloji kullanılacak?
Hangi sistem hangi veriye erişecek?
Hangi karar hangi model tarafından verilecek?
İnsan ne zaman devreye girecek?
Bir sistem devre dışı kaldığında hangisi onun yerini alacak?
Müşteri verisinin sınırı nerede çizilecek?
Bankanın teknolojik egemenliği artık bütün sistemleri kendi veri merkezinde tutmasından gelmeyebilir.
Ekosistemin kontrolünü kaybetmemesinden gelecek.
Ekosistem büyüdükçe yeni bir yoğunlaşma riski oluşuyor
Bankaların dış teknoloji sağlayıcılarıyla çalışması büyük avantaj sağlıyor.
En iyi çözümü geliştiren şirketten hizmet alınabiliyor. Yeni ürünler daha hızlı piyasaya çıkıyor. Teknoloji maliyetleri değişken hale gelebiliyor.
Ama aynı model başka bir risk yaratıyor.
Yüzlerce banka aynı birkaç bulut sağlayıcısını, aynı temel modelleri veya aynı veri altyapılarını kullanmaya başladığında sistemin belirli noktalarda yoğunlaşması kaçınılmaz hale geliyor.
Bir teknoloji sağlayıcısındaki problem yalnızca tek bankayı etkilemeyebilir.
Aynı altyapıya bağlı çok sayıda finans kuruluşuna yayılabilir. Bankacılık ekosisteminin daha modüler hale gelmesiyle birlikte teknoloji sağlayıcılarına bağımlılık ve mimari sınırların bulanıklaşması da daha görünür bir risk alanı oluşturuyor.
Bu nedenle bankaların teknoloji stratejisine yeni bir soru daha eklemesi gerektiğini düşünüyorum.
Bir sağlayıcıdan nasıl çıkarız?
Bir sistemi satın almak kolay.
On yıl sonra değiştirmek çok daha zor.
Model sağlayıcısının değiştirilebilir olması, verinin taşınabilmesi, alternatif servislerin hazırlanması ve kritik yetkinliklerin tamamen kurum dışına çıkmaması geleceğin banka mimarisinde önemli hale gelecek.
Türkiye için büyük fırsat arka tarafta olabilir
Türkiye bankacılık sektörü dijital müşteri deneyiminde uzun süredir güçlü.
Mobil bankacılık uygulamaları, anlık ödeme altyapıları, kart teknolojileri ve dijital müşteri edinimi geniş kullanıcı tabanına ulaştı.
Yeni dönemde bence Türkiye açısından en büyük fırsatlardan biri müşterinin gördüğü ekranın arkasında oluşacak.
Core banking.
Fraud yönetimi.
Dijital kimlik.
Açık bankacılık.
Ödeme teknolojileri.
Veri analitiği.
Karar motorları.
RegTech.
Siber güvenlik.
AI tabanlı müşteri deneyimi.
Türkiye’de bu alanlarda ürün geliştiren güçlü teknoloji ve fintek şirketleri bulunuyor.
Bankacılığın giderek modüler hale gelmesi bu şirketlerin önüne yalnızca Türkiye pazarını açmıyor.
İhracat fırsatı da yaratıyor.
Bir bankanın tamamını yurt dışına taşımak zor.
İyi tasarlanmış bir fraud motorunu, core banking ürününü veya ödeme altyapısını başka ülkeye götürmek çok daha mümkün.
Türkiye fintek ekosisteminin önümüzdeki büyüme hikâyelerinden biri buradan çıkabilir.
Banka olmadan bankacılığın altyapısını ihraç etmek.
Yapay zekâ yatırımlarını ölçme biçimimiz de değişmeli
Bankaların kaç AI projesi başlattığını konuşmak kolay.
Kaç çalışan copilot kullanıyor?
Kaç chatbot devrede?
Kaç süreç otomatikleştirildi?
Bence önümüzdeki dönemde daha önemli sorular ortaya çıkacak.
Bankanın verisi gerçekten kullanılabilir mi?
Core sistem gerçek zamanlı servislerle konuşabiliyor mu?
AI kararının kaynağı izlenebiliyor mu?
Model hata yaptığında insan müdahale edebiliyor mu?
Müşteri hangi yetkiyi verdiğini anlayabiliyor mu?
Üçüncü taraf sağlayıcı değiştirilebiliyor mu?
Ajanın işlem sınırları net mi?
Aynı müşteri hakkında farklı sistemlerin kullandığı bilgiler tutarlı mı?
Banka bütün ekosistemi uçtan uca gözlemleyebiliyor mu?
Gerçek AI olgunluğunu bunların belirleyeceğini düşünüyorum.
Bir bankanın ne kadar yapay zekâ kullandığı ikinci planda kalacak.
Yapay zekâyı bankanın tamamına ne kadar güvenli ve anlamlı biçimde yerleştirebildiği daha önemli olacak.
Geleceğin bankası en fazla teknolojiye sahip olan olmayacak
LinkedIn’de karşıma çıkan iki görseli Türkçeleştirirken bende kalan en güçlü fikir bu oldu.
Bankanın geleceği giderek sahip olduğu teknoloji sayısıyla ölçülemeyecek.
Her sistemi kendi geliştiren kurum mutlaka en güçlü banka olmayacak.
Her yeni yapay zekâ modelini kullanan da.
Kazananlar muhtemelen doğru teknolojileri seçen, bunları birbirine bağlayan ve müşterinin karşısında tek bir deneyim haline getirebilen bankalar olacak.
Bir tarafta uygulamalar, API’ler, yapay zekâ modelleri ve fintekler var.
Diğer tarafta ajanlar, programlanabilir varlıklar ve gerçek zamanlı veri geliyor.
Bütün bunların ortasında ise banka duruyor.
Ama artık her şeyi üreten banka olarak değil.
Yöneten banka olarak.
Bankanın yeni işletim sistemi ekosistemin kendisi
Bir dönem dijital bankacılık dediğimizde mobil uygulamayı konuşuyorduk.
Sonra açık bankacılık geldi ve API’leri konuşmaya başladık.
Bulut, altyapının sınırlarını değiştirdi.
Fintekler bankacılık değer zincirini parçaladı.
Yapay zekâ ise bütün bu parçaları yeniden birbirine bağlamaya başlıyor.
Üstelik önümüzdeki dönemde bunu yalnızca insanlar yapmayacak.
Ajanlar da sistemler arasında hareket edecek.
Müşteri adına veri toplayacak.
Karar verecek.
Servis çağıracak.
Ve izin verildiği ölçüde işlem gerçekleştirecek.
Bu nedenle bankacılığın bir sonraki dönemini tek başına “yapay zekâ bankacılığı” olarak tanımlamak bana eksik geliyor.
Daha büyük bir mimari değişim yaşanıyor.
Müşterinin karşısında hâlâ tek bir banka markası olacak.
Arkasında ise veri sağlayıcılarından core banking şirketlerine, finteklerden bulut platformlarına, RegTech çözümlerinden yapay zekâ modellerine uzanan çok katmanlı bir ağ çalışacak.
Bir zamanlar banka sistemin kendisiydi.
Şimdi sistem giderek ekosistemin tamamına yayılıyor.
Belki de geleceğin bankasını anlamak için soracağımız en önemli soru artık şu olacak:
Bankanın hangi teknolojiye sahip olduğu değil, arkasındaki zekâ, veri, değer ve güven ekosistemini ne kadar iyi yönettiği.
