Hereditary ile aile travmasını, Midsommar ile kolektif şiddeti, Beau Is Afraid ile bireysel paranoyayı anlatan Ari Aster, Eddington Filmi ile bu defa bizi toplumsal paronoya ile buluşturuyor.
Hereditary ile aile travmasını, Midsommar ile kolektif şiddeti, Beau Is Afraid ile bireysel paranoyayı sinemasının merkezine alan Ari Aster, bu kez Eddington ile toplumsal paranoyaya yöneliyor.
Pandemi sonrası Amerika’yı dürüst biçimde yakalamaya çalışan, güncel politik sinemanın dikkat çekici ama sorunlu örneklerinden biri olarak gördüğüm filmi, tüm artıları ve eksikleriyle sizin için yorumladım.
Eddington Filmi Konusu
Film, 2020 yazında New Mexico’daki kurgusal Eddington kasabasında geçiyor. Pandemi, maske tartışmaları, yerel yönetim çekişmeleri ve sosyal medya üzerinden büyüyen komplo anlatıları, kasabanın zaten kırılgan olan dengesini hızla çözüyor.
Hikâyenin merkezinde, kasabanın şerifi ile belediye başkanı arasında giderek sertleşen bir güç mücadelesi yer alıyor. Sağlık önlemleri, bireysel özgürlük söylemi, kamu düzeni ve dijital linç kültürü iç içe geçiyor.
Kâğıt üzerinde güçlü görünen bu yapı, film ilerledikçe fazla başlıkla boğulan bir hikâyeye dönüşüyor. Aster, pandemi dönemine dair neredeyse her tartışmayı filme eklemek istiyor. Ancak bu genişlik, derinlik üretmek yerine anlatıyı dağıtıyor.
Eddington Filmi Oyuncu Kadrosu
Joaquin Phoenix, yine rahatsız edici derecede tanıdık bir erkek portresi çiziyor. Kontrol kaybı yaşayan, otoritesini korumaya çalışan bir figür. Ancak karakterin iç dünyası yeterince açılmadığı için performans da sınırlı bir alanda sıkışıyor. Phoenix’in yeteneği hissediliyor; fakat senaryo, bu yeteneği taşıyacak dramatik zemini kuramıyor.
Pedro Pascal’ın canlandırdığı karakter, ilk etapta daha makul ve dengeli bir figür izlenimi veriyor. Film ilerledikçe bu karakterin de netliği kayboluyor. Ortaya çıkan belirsizlik, dramatik derinlikten çok yarım kalmışlık hissi yaratıyor.
Yan roller ise bilinçli biçimde tipler üzerinden ilerliyor. Influencer aktivistler, komplo teorisyenleri, sessiz çoğunluk… Bu tercih alegorik okumalara alan açsa da karakterlerin etten kemikten bireylere dönüşmesini zorlaştırıyor.
Eddington Filmi Yorumu
Ari Aster sinemasıyla kurulan ilişki çoğu zaman konforlu olmaz. Hereditary ile aile travmasını, Midsommar ile kolektif şiddeti, Beau Is Afraid ile bireysel paranoyayı izlerken izleyici hep huzursuz bir zeminde tutulur. Ancak Eddington, bu rahatsızlığı dönüştüren, anlamlandıran ve güçlü bir dramatik karşılığa bağlayan bir film olma noktasında ciddi sorunlar taşıyor.
Bir Ari Aster hayranı olarak, özellikle son iki filmde hissedilen yön kaybının burada daha görünür hâle geldiğini düşünüyorum. Eddington, anlatmak istediği her şeyi yüksek sesle söyleyen ama söylediklerini sinemasal olarak taşıyamayan bir yapıya dönüşüyor.
Filmin temel problemi, fazla şey söyleyip az şey hissettirmesi. Aster, pandemi sonrası Amerika’ya dair neredeyse tüm gözlemlerini filme yığmış durumda. Ancak bu yoğunluk, seyirciyle kurulan duygusal bağı zayıflatıyor.
Özellikle Beau Is Afraid sonrası hissedilen yönsüzlük burada daha belirgin. Aster, rahatsız edici imgeler yaratmakta hâlâ usta; fakat bu imgeleri güçlü bir dramatik omurgaya bağlamakta zorlanıyor.
Bir Ari Aster hayranı olarak asıl hayal kırıklığı da tam bu noktada ortaya çıkıyor.
Eskiden Aster filmleri izleyiciyi sarsar, ardından uzun süre zihinde kalırdı. Eddington ise gürültülü, tartışmalı ama iz bırakmayan bir deneyime dönüşüyor.
Teknik Değerlendirme
Geniş planlar, çöl kasabasının açık alan hissini güçlü biçimde yansıtıyor. Ancak bu açıklık, dramatik gerilim üretmek yerine çoğu sahnede boşluk hissine dönüşüyor. Aster’ın önceki filmlerinde mekân, karakterin psikolojisini bastıran bir unsurken burada mekân çoğu zaman etkisiz kalıyor.
Filmin en zayıf halkalarından biri kurgu. Sahne geçişleri sert, ton değişimleri kontrolsüz. Satir, politik taşlama ve şiddet arasında gidip gelen yapı, bilinçli bir kaos izlenimi vermekten çok kararsızlık hissi yaratıyor. Bu dağınıklık, seyirciyi kasıtlı olarak zorlamak yerine anlatının odağını kaybettiriyor.
Önceki Aster filmlerinde müzik, neredeyse görünmez bir tehdit unsuru olarak çalışırken Eddington’da ses tasarımı çoğu zaman geri planda kalıyor. Gerilim yaratması beklenen anlar, dramatik ağırlık kazanamadan geçip gidiyor.
Özetle:
Eddington, kötü niyetli ya da tembel bir film sayılmaz. Cesur, güncel ve tartışmaya açık bir yapısı var. Ancak bu cesaret, sinemasal disiplinle desteklenmediği için film kendi ağırlığı altında eziliyor.
Ari Aster sinemasını yakından takip edenler için Eddington, bir zirve anından çok bir yol kazası hissi yaratıyor. Pandemi, komplo kültürü ve dijital çağ eleştirisi sinemada güçlü karşılıklar bulabilir; ancak bu film, söz konusu potansiyeli tam anlamıyla değerlendiremiyor.
Bana göre asıl sorun şu soruda yatıyor:
Ari Aster artık seyirciyi sarsmakla mı ilgileniyor, yoksa yalnızca kendi sesini yükseltmekle mi?
Bu sorunun yanıtı, yönetmenin bir sonraki filminde çok daha belirleyici olacak diye düşünüyorum.
