FinTech alanında haftanın gündemi 300 belli oldu. PayTR’ın katkılarıyla hazırladığım finansal teknolojiler alanında haftanın öne çıkan haberlerini ve gündem başlıklarını derlememde bulabilirsiniz.
2009 yılından bu yana ödeme hizmetleri sektöründe hizmet sunan tamamı yerli sermaye ile kurulmuş olan PayTR’ın katkılarıyla hazırladığım, 9 – 15 Kasım aralığında finansal teknolojiler alanında öne çıkan haberleri ve gündem başlıklarını sizin için derledim.
Bu hafta benim için biraz özel. 2020 yılının Nisan ayında başladığım “FinTech alanında haftanın gündemi” derlemesi 300. sayısına ulaştı. Altı yılı aşan bu yolculukta sektörün ne kadar hızlı değiştiğini her hafta yeniden görüyorum. Bu sayı da bunun iyi bir özeti oldu.
Yapay zeka ajanları artık bankaların içinde görev alıyor, alışveriş kararlarını şekillendiriyor ve ödeme adımına kadar ilerliyor. Aynı hafta Fibabanka’nın NEO’sunu, ChatGPT Wallet’ı, Amazon’un yapay zeka destekli alışveriş deneyimini ve Etiya’nın ajanları yöneten yeni platformunu konuştuk. Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde de benzer bir tablo vardı. Tartışma artık yapay zekanın neler yapabildiğinden çok, kurumların bunu ne kadar güvenli, ölçülebilir ve gerçek iş süreçlerine bağlı biçimde kullanabildiğine kayıyor.
Finans tarafında da hareketli bir hafta geçirdik. TCMB kripto varlıkları Ödemeler Dengesi istatistiklerine dahil etti, kredi büyüme sınırlarını güncelledi, ödeme ve elektronik para kuruluşlarına yönelik lisans kararları aldı. Bankaların dokuz aylık finansalları yeni bir bilanço fotoğrafı ortaya koyarken sermaye piyasalarında fon tasfiyeleri ve yatırımcı güveni gündemde kaldı. Microsoft ve Workday’de peş peşe yaşanan kesintiler ise teknoloji bağımlılığının ne kadar kritik hale geldiğini bir kez daha gösterdi.
300. sayıyı sizlerle paylaşırken yine aynı duygular içerisindeyim. Haftanın haberlerini yan yana koyup, aralarındaki bağlantıyı anlamaya çalışıyorum. Çünkü tek tek gelişmeler kadar, hepsinin birlikte bize ne söylediği de önemli.
Bu Haftadan Öne Çıkardığım 5 Başlık
1. Yapay zeka ajanları artık gerçek işlerin içinde
Bu hafta yapay zeka ajanlarının teoriden uygulamaya geçtiğini çok net gördük. Fibabanka NEO’yu kurum içinde göreve başlattı, OpenAI ChatGPT Wallet ile ajanları ödeme aşamasına taşıdı, Amazon Türkiye alışveriş deneyimini yapay zeka destekli sohbet arayüzüne açtı. Etiya ise kurumların çoğalan ajanlarını tek merkezden yönetebilmesi için Agentic Operating System platformunu tanıttı. Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde de aynı soru öne çıktı. Şirketler artık “yapay zeka kullanıyor muyuz?” sorusundan çok, bu sistemlerin ne kadar değer ürettiğini, hangi yetkilerle çalıştığını ve nasıl denetlendiğini konuşuyor.
2. Kripto artık Türkiye’nin makroekonomik tablosunda
TCMB’nin kripto varlık işlemlerini Ödemeler Dengesi İstatistikleri’ne dahil etmesi bu haftanın benim için en önemli düzenleyici gelişmelerinden biri oldu. Bitcoin ve Ether gibi varlıklarla stabilcoinlerin farklı hesaplarda izlenmeye başlanması, kriptonun artık yalnız yatırımcı davranışı veya işlem hacmi üzerinden ele alınmadığını gösteriyor. Serinin 2021’e kadar geriye götürülmesi de Türkiye’de sınır ötesi kripto hareketlerini daha uzun dönemli okumamıza imkan sağlayacak. Kripto piyasası büyüdükçe düzenleyicilerin temel sorusu da değişiyor. Artık bu işlemlerin finansal sistem ve sermaye hareketleri içindeki gerçek ağırlığını daha net ölçmeye başlıyoruz.
3. Bankacılıkta ölçek büyüyor, sonuçlar daha fazla ayrışıyor
9–15 Kasım haftasında açıklanan bilançolar bankacılık sektöründeki büyümenin ne kadar farklı sonuçlar üretebildiğini gösterdi. Ziraat Bankası 10 trilyon TL aktif büyüklük sınırını aşarken Türk Eximbank, Türkiye Finans, Türk Ticaret Bankası ve bazı yabancı bankalar güçlü kâr artışları açıkladı. Hayat Finans kârlılığa geçerken TOM Bank müşteri sayısındaki hızlı büyümeye rağmen zarar yazmayı sürdürdü. Bu tablo bana dijital bankacılıkta da geleneksel bankacılıkta da müşteri ve bilanço büyüklüğünün tek başına yeterli olmadığını yeniden gösteriyor. Yılın son çeyreğinde asıl bakacağımız yer, büyümenin ne kadar sürdürülebilir gelir ve kârlılık üretebildiği olacak.
4. Borsa yükseldi ama sermaye piyasalarında güven gündemin merkezinde
BIST 100 haftayı yüzde 3,14 yükselişle tamamladı, hisse senedi fonları da diğer fon kategorilerinden ayrıştı. Ancak haftanın sermaye piyasaları açısından asıl önemli gelişmesi fon tasfiyelerindeki ödeme süreciydi. 119 fondaki yaklaşık 445 bin yatırımcıya 161 milyar TL civarında ödeme yapılırken soruşturmalar, tutuklamalar ve yatırım kuruluşlarına yönelik düzenleyici kararlar da sürdü. Türkiye Sigorta’nın 1,6 milyar TL’lik gönüllü fon iadesi de bu tabloya eklendi. Endeks performansı kısa vadeli piyasa iştahını gösteriyor. Fon tasfiyelerinin nasıl sonuçlanacağı ise yatırımcının sermaye piyasalarına duyduğu güven açısından çok daha uzun süre takip edeceğimiz bir başlık.
5. Microsoft ve Workday kesintileri teknoloji bağımlılığını yeniden hatırlattı
Microsoft 365 ve Workday’in birkaç gün arayla yaşadığı kesintiler bu haftanın teknoloji tarafındaki en önemli uyarılarından biriydi. Microsoft’taki sorun e-posta, toplantı ve kurumsal iş araçlarından finansal işlemlere kadar geniş bir alana yayıldı. Workday’de ise felaket kurtarma ortamı test edilirken yaşanan sorun, bazı üretim verilerinde tutarsızlığa ve bağlantılı iş akışlarının durmasına yol açtı. Şirketler kritik süreçlerini bulut ve SaaS platformlarına taşıdıkça operasyonel dayanıklılık artık yalnız kendi sistemlerinin çalışıp çalışmadığıyla ölçülemiyor. Hangi teknoloji sağlayıcısına ne kadar bağımlı olduğumuz ve o sistem durduğunda hangi süreçlerin devam edebileceği de aynı derecede önemli hale geliyor.
Bunlar benim bu haftadan öne çıkardığım beş başlık oldu. Şimdi haftanın gündemini Türkiye’den globale, bankacılıktan yapay zekaya ve ödeme altyapılarına kadar biraz daha ayrıntılı açalım…
FinTech Alanında Haftanın Gündemi 300. Sayısına Ulaştı
Pandemi döneminde hepimizin evlere kapandığı 2020 yılının Mart ayında başladım “FinTech alanında haftanın gündemi”ni hazırlamaya. O gün 300. sayıya ulaşacağımı düşünmüş müydüm, hiç hatırlamıyorum. Ama bugün dönüp baktığımda önümde altı yılı aşan kocaman bir fintek hafızası duruyor.
“Fintek ekosisteminin hafızasını tutuyorum” derken boşuna söylemiyorum. Bu 300 sayı boyunca kimler geldi, kimler geçti, hangi şirketler büyüdü, hangi fikirler hayatımıza girdi, hangi kavramları ilk kez konuşmaya başladık, hangi haftalar sektörün yönünü değiştiren gelişmelere sahne oldu… Hepsi bu derlemelerin içinde bir yerde duruyor.
Bu işin küçük bir bedeli de var tabii. Yıllardır pazar günlerimin önemli bir bölümü bu derlemeye ayrılıyor. Ama çalışmak, araştırmak, haftanın parçalarını bir araya getirmek ve sonunda büyük resmi görmek beni hâlâ zinde tutuyor. Sanırım 300 sayının sırrı biraz da burada.
Bu yolculukta bana destek olan PayTR’ye ayrıca teşekkür etmek istiyorum. Bu derlemenin devam etmesine sundukları katkı ve verdikleri motivasyon benim için çok kıymetli.
Bir de siz varsınız.
Yüz yüze karşılaştığımızda ya da mesajlarınızda “derlemeni mutlaka okuyorum”, “şu haberi oradan görmüştüm”, “haftayı toparlamak için çok işime yarıyor” dediğiniz her an, pazar günü bilgisayar başında geçirdiğim saatlerin karşılığını fazlasıyla alıyorum.
İlgi gösteren, paylaşan, katkı veren, eksik gördüğünde uyaran, yeni bir gelişmeyi haber veren herkese çok teşekkür ediyorum.
Birlikte üretmenin gücüne ve bilginin paylaşıldıkça değer kazandığına hep inandım. O yüzden devam.
Kendime nice 300. sayılar diliyorum. 🤍
Ve merak edenler için küçük bir zaman yolculuğu…
Hatırlamak isterseniz işte derlemenin ilk sayısı.
Kimler gelmiş, kimler geçmiş, neler konuşmuşuz…
Paribu DECADE DECODED ile yeni dönemini tanıttı
Paribu, 11 Kasım’da Paribu Art’ta düzenlediği DECADE DECODED etkinliğinde yapay zeka destekli yatırım deneyiminden profesyonel işlem araçlarına, global likiditeden saklama teknolojilerine uzanan yeni ürün ve hizmetlerini tanıttı. Paribu Intelligence, kullanıcının portföyünü piyasa verileri ve haber akışıyla birlikte değerlendirerek analiz ve işlem hazırlayabiliyor. İşlemlerde son onay kullanıcıda kalıyor.
Paribu Terminal ise 50’den fazla modülle profesyonel işlem araçlarını tüm kullanıcılara ücretsiz sunuyor. Şirket ayrıca Paribu TV’yi, TL ve dolar likiditesini aynı emir defterinde buluşturan yeni modeli, genişleyen kurumsal hizmetlerini ve Paribu Custody tarafındaki güncel verileri de paylaştı.
Paribu yatırım deneyiminin daha büyük bir bölümünü kendi ekosisteminde topluyor
Lansmanda benim dikkatimi çeken taraf, açıklanan ürünlerin birbirinden bağımsız yenilikler olmaktan çok aynı yapının parçaları olarak konumlanmasıydı. Yapay zeka araştırma ve karar sürecine girerken Terminal işlem araçlarını, global likidite piyasa derinliğini, Custody saklama altyapısını, Paribu TV ise bilgi akışını tamamlıyor. Paribu’nun ikinci on yılına girerken kripto alım satım platformundan daha geniş bir yatırım teknolojileri ekosistemine doğru ilerlediği görülüyor.
DECADE DECODED etkinliğindeydim. Yasin Oral’ın konuşmasından Paribu Intelligence ve Terminal’in çalışma biçimine, global likidite modelinden Paribu TV’ye kadar lansman boyunca aldığım ayrıntılı notları ayrı bir yazıda topladım.
Daha detaylı okumak için:
TCMB kripto varlıkları Ödemeler Dengesi istatistiklerine dahil etti
TCMB, kripto varlık işlemlerini ilk kez Ödemeler Dengesi İstatistikleri’ne dahil etti. Yeni yöntemde Bitcoin ve Ether gibi karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlıklar Sermaye Hesabı’nda, stabilcoinler ise Finans Hesabı altında izlenecek. Eylül ayında Türkiye’de yerleşikler net 21 milyon dolarlık Bitcoin, Ether ve benzeri kripto varlık satışı yaparken, 49 milyon dolarlık stabilcoin alımı gerçekleştirdi.
Burada benim daha fazla dikkatimi çeken kısım geriye dönük tablo oldu. TCMB, seriyi Ocak 2021’e kadar güncelledi. Hesaplamalara göre Türkiye’de yerleşikler Ocak 2021-Ağustos 2026 döneminde net 2,94 milyar dolarlık karşı yükümlülük oluşturmayan kripto varlık ve 261 milyon dolarlık stabilcoin aldı. Yeni hesaplama Net Hata ve Noksan kaleminde de toplam 3,2 milyar dolarlık güncelleme yarattı.
Kripto artık makroekonomik verinin de içinde
Bu gelişmeyi önemli buluyorum çünkü Türkiye’de kripto piyasasının ölçülme biçimi genişliyor. MKK’nın kripto varlık hizmet sağlayıcılardan topladığı verilerin TCMB hesaplamalarında kullanılmaya başlanmasıyla sınır ötesi kripto hareketlerinin ekonomik tablodaki yeri daha görünür hale geliyor. Bitcoin ve Ether ile stabilcoinlerin farklı hesaplarda izlenmesi de dijital varlıkların artık tek bir kategori olarak ele alınmadığını gösteriyor. Bundan sonra kripto piyasasını değerlendirirken yalnız işlem hacmine ve kullanıcı sayısına bakmayacağız; sermaye hareketleri içindeki yerini de daha net görebileceğiz.
TCMB iki ödeme kuruluşunun faaliyet iznini iptal etti
TCMB, Ozan Elektronik Para ile A Ödeme’nin faaliyet izinlerini iptal etti. Ozan Elektronik Para’nın elektronik para kuruluşu olarak faaliyette bulunma izni 11 Kasım’da Resmî Gazete’de yayımlanan kararla sona erdi. Şirketin faaliyet izni Kasım 2025’te geçici olarak durdurulmuştu.
A Ödeme tarafında da TCMB, şirketin ödeme kuruluşu olarak faaliyet göstermesine ilişkin izni iptal etti. Böylece aynı dönemde iki farklı kuruluş için geçerli olan düzenleyici süreç, faaliyet izinlerinin sona ermesiyle sonuçlandı.
Lisans tarafında denetim sıkılaşıyor
Bu iki kararı birlikte okumak daha anlamlı. Ödeme ve elektronik para sektöründe lisans almak kadar lisansın gerektirdiği yükümlülükleri sürdürülebilir biçimde yerine getirmek de giderek daha kritik hale geliyor. TCMB’nin son dönemdeki kararları, sektörün yalnız büyüme ve ürün tarafında değil, uyum, yönetişim ve operasyonel yeterlilik açısından da daha yakından izlendiğini gösteriyor.
Ben bu başlığı önümüzdeki haftalarda özellikle takip edeceğim. Çünkü geçici faaliyet durdurma, kısıtlama ve doğrudan lisans iptali kararlarının hangi gerekçeler etrafında yoğunlaştığı, ödeme sektöründeki yeni dönemin önemli göstergelerinden biri olacak.
OpenAI, ChatGPT Wallet’ı kullanıma açtı
OpenAI, yapay zeka ajanlarının kullanıcı adına alışveriş ödemesini tamamlamasını sağlayan ChatGPT Wallet’ı ABD’deki uygun Pro kullanıcılarına açtı. Kullanıcı satıcıyı, ürün veya hizmeti, toplam tutarı ve kullanılacak kartı kontrol ettikten sonra biyometrik doğrulamayla işleme onay veriyor. Dot ise kayıtlı karta bağlı tokenlaştırılmış ödeme bilgisiyle satın alma işlemini tamamlıyor. Gerçek kart numarasının tamamı satıcıya ya da yapay zeka ajanına aktarılmıyor.
ChatGPT Wallet ilk aşamada uygun American Express, Chase, Mastercard ve Visa kartlarını destekliyor. OpenAI burada banka, kart ihraççısı ya da ödeme ağı rolü üstlenmiyor. Mevcut kart hesabıyla satıcı arasındaki ödeme akışına yeni bir katman ekliyor. Her satın alma için ayrı kullanıcı onayı gerekiyor ve sipariş koşullarında önemli bir değişiklik olduğunda sistem yeniden yetki istiyor.
Yapay zeka ajanı artık ödeme ekranının da parçası
Bu gelişmenin asıl önemi, yapay zeka ajanının alışveriş zincirindeki rolünün biraz daha genişlemesi. Ürün arama ve karşılaştırmayla başlayan süreç sepet oluşturmaya, sipariş hazırlamaya ve şimdi ödeme aşamasına kadar ilerliyor. Kullanıcı son kararı ve yetkiyi elinde tutarken ajan işlemin uygulanmasını üstleniyor.
Bankalar, kart ağları ve ödeme şirketleri açısından da yeni bir arayüz ortaya çıkıyor. Kullanıcı ödeme tercihini her zaman bir e-ticaret sitesinin ödeme ekranında yapmayabilir. Kartın nasıl tokenlaştırıldığı, hangi kimlik doğrulama yönteminin kullanıldığı ve yapay zeka ajanına hangi sınırlar içinde yetki verildiği ödeme rekabetinin yeni başlıkları arasına giriyor. ChatGPT Wallet, uzun süredir konuştuğumuz agentic commerce modelinin tüketici tarafındaki en somut örneklerinden biri oldu.
Fibabanka ilk otonom yapay zeka ajanı NEO’yu göreve başlattı
Fibabanka, görevleri planlayabilen, farklı kurumsal sistemlerde çalışabilen ve çok adımlı süreçleri tamamlayabilen otonom yapay zeka ajanı NEO’yu kullanıma aldı. Bankanın kendi teknoloji ekipleri tarafından geliştirilen NEO, Fibabanka’nın veri merkezindeki sunucularda çalışıyor. İlk aşamada üst yönetime yardımcı asistan olarak konumlandırılan ajan, uygulamaları açabiliyor, sayfaları inceleyebiliyor, formları doldurabiliyor ve tanımlı iş adımlarını tamamlayabiliyor.
Fibabanka’nın yapay zeka tarafında ulaştığı ölçek de dikkat çekici. Banka son üç ayda kendi altyapısında yaklaşık 25 milyar token işledi. 61 Yapay Zeka Elçisi’nin katkısıyla geliştirilen 100’ün üzerindeki kullanım senaryosundan 70’i uygulamaya alındı. Yazılım ve çözüm geliştirme süreçlerinde kullanılan yapay zeka ajanlarıyla ortalama yüzde 20–25 verimlilik sağlandığı belirtiliyor.
Bankacılıkta yapay zeka artık görev almaya başlıyor
Burada benim dikkatimi çeken nokta, yapay zekanın bankacılıkta soru yanıtlayan ve bilgi üreten araçlardan kurumsal sistemlerde görev yürüten ajanlara doğru ilerlemesi. NEO’nun “AI Agent” unvanı ve NEO0001 sicil numarasıyla tanımlanması da bu dönüşümü oldukça görünür hale getiriyor.
Bu yeni aşamada asıl konu yalnız ajanların neler yapabildiği olmayacak. Hangi sistemlere erişebilecekleri, hangi kararları kendi başlarına verebilecekleri, nerede insan onayı gerekeceği ve bütün bu işlemlerin nasıl denetleneceği bankacılığın yeni yapay zeka gündemini belirleyecek. Fibabanka’nın NEO uygulaması, Türkiye’de bu tartışmanın artık teoriden uygulamaya geçtiğini gösteren somut örneklerden biri.
Amazon Türkiye yapay zeka destekli Alexa ile Alışveriş’i kullanıma sundu
Amazon Türkiye, yapay zeka destekli alışveriş asistanı Alexa ile Alışveriş’in beta sürümünü tüm müşterilerinin kullanımına açtı. Mobil uygulama ve Amazon.com.tr üzerinden erişilebilen özellik, kullanıcıların doğal bir sohbet akışıyla ürün araştırmasına, farklı seçenekleri karşılaştırmasına ve kişiselleştirilmiş öneriler almasına yardımcı oluyor. Sistem Amazon’un ürün yelpazesini, müşteri yorumlarını ve ürün bilgilerini internet genelindeki verilerle birlikte değerlendiriyor.
Amazon Türkiye için Veri Enstitüsü tarafından yapılan araştırmada, son altı ayda online alışveriş yapan tüketicilerin yüzde 50’si yapay zeka destekli alışveriş özelliklerini kullanmaya açık olduğunu belirtiyor. Tüketicilerin yapay zekadan en fazla fayda beklediği alanlar yüzde 33 ile fiyat takibi ve yüzde 27 ile müşteri yorumlarının özetlenmesi. Alexa ile Alışveriş’in dünya genelinde son 12 ayda 350 milyondan fazla müşteri tarafından kullanıldığı da paylaşılan veriler arasında.
Alışverişin yeni arayüzü sohbet ekranı oluyor
Bu gelişmeyi haftanın diğer yapay zeka haberleriyle birlikte okuyunca tablo daha da ilginç hale geliyor. Kullanıcı artık ürünü kategori sayfaları arasında dolaşarak aramak yerine ne istediğini tarif ediyor, karşılaştırmayı ve ilk eleme sürecini yapay zekaya bırakıyor. Alışveriş deneyiminde arama kutusunun yerini giderek daha fazla sohbet ekranı almaya başlıyor.
OpenAI’ın ChatGPT Wallet hamlesi ödeme aşamasına uzanırken Amazon Türkiye’nin Alexa ile Alışveriş’i ürün keşfi ve karar sürecini dönüştürüyor. Yapay zeka ajanlarının ticaretteki rolü böylece araştırma, karşılaştırma, öneri ve ödeme adımlarının tamamına yayılıyor. E-ticaret şirketleri açısından bundan sonraki önemli rekabet alanlarından biri, müşterinin kararını hangi yapay zeka asistanının şekillendireceği olacak.
Emlak Katılım üç şirketin devri için gerekli onayları aldı
Türkiye Emlak Katılım Bankası, Katılımevim, Birevim ve İktisat Katılım’ın devrine ilişkin gerekli izin ve onayların alındığını açıkladı. Devir sürecinin kamuoyuna duyurulduğu 17 Eylül’den 8 Kasım’a kadar Katılımevim ve Birevim toplam 23 bin 381 teslimat gerçekleştirdi. Bu teslimatların toplam büyüklüğü 33 milyar TL’yi aştı.
Süreçte henüz devirlerin fiilen tamamlandığına ilişkin bir tarih paylaşılmadı. Ancak izin ve onay aşamasının tamamlanmasıyla birlikte Emlak Katılım’ın katılım finans ve tasarruf finansmanı tarafındaki ağırlığını artıracak yeni bir yapılanmanın önü açılmış oldu.
Katılım finansında yeni bir ölçek oluşuyor
Burada benim dikkatimi çeken nokta, üç farklı yapının aynı çatı altında buluşacak olması. Katılımevim ve Birevim tasarruf finansmanı tarafında ciddi bir ölçeğe sahip. İktisat Katılım’ın da sürecin içinde yer alması, Emlak Katılım’ın yalnızca banka faaliyetleriyle sınırlı kalmayan daha geniş bir katılım finans ekosistemi kurmaya hazırlandığını gösteriyor.
Bundan sonraki aşamada şirketlerin marka ve operasyon yapılarının nasıl konumlanacağını, devirlerin ne zaman tamamlanacağını ve bu yeni yapının tasarruf finansmanı pazarındaki rekabeti nasıl etkileyeceğini izleyeceğiz.
SEDDK bütünleşik sigortala
SEDDK, alışveriş sırasında ürün veya hizmetle bağlantılı sigortaların nasıl sunulacağını belirleyen Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmeliği yayımladı. E-ticaret, abonelik, seyahat, konaklama, etkinlik, araç kiralama, siber güvenlik ve belirli bireysel kredilerle bağlantılı sigortalar yeni çerçevenin kapsamına giriyor. Bankaların kendilerine ait olmayan e-ticaret ortamlarında kullandırdığı bireysel kredilere bağlı hayat, borç ödeme ve ferdi kaza sigortalarının da aynı müşteri akışı içinde sunulabilmesinin önü açıldı.
Düzenleme tüketici tarafında da önemli sınırlar getiriyor. Sigorta satın almak ürün veya hizmet satışının şartı haline getirilemeyecek, sigorta alınmadığında fiyat ve diğer satış koşulları müşteri aleyhine değiştirilemeyecek. Yıllık brüt prim için üst sınır getirildi, dijital satışlarda güvenli onay zorunlu tutuldu ve sigortanın iptal sürecinin satın alma sürecinden daha ağır olamayacağı açıkça düzenlendi. Yeni bir bütünleşik sigorta uygulamasına başlamadan bir ay önce SEDDK’ya bilgi verilmesi de gerekiyor.
Sigorta alışveriş akışının içine yerleşiyor
Burada benim dikkatimi çeken taraf, sigortanın e-ticaret ve dijital finans deneyiminin daha görünür bir parçasına dönüşmesi. Ürün satın alırken kırılma veya arıza teminatı, seyahat rezervasyonunda iptal güvencesi, kredi kullanırken bağlantılı sigorta gibi ürünler artık daha belirgin bir düzenleyici çerçeve içinde sunulabilecek.
SEDDK ilk yıl yaklaşık 10 milyon kişinin 70 milyon civarında poliçeyle bu ürünlerden yararlanmasını bekliyor. Bu ölçek gerçekleşirse bütünleşik sigorta yalnız sigorta şirketleri açısından değil, e-ticaret platformları, bankalar, ödeme şirketleri ve insurtech girişimleri açısından da yeni bir dağıtım alanı yaratacak. Bundan sonra asıl takip edeceğim konu, sigortanın alışveriş yolculuğuna nasıl yerleşeceği ve bu yeni alanın müşteri deneyimini nasıl değiştireceği olacak.
Etiya yapay zeka ajanlarını tek merkezden yöneten platformunu tanıttı
Etiya, Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde kurumların farklı departman ve iş süreçlerinde kullandıkları yapay zeka ajanlarını tek merkezden yönetebilmeleri için geliştirdiği Agentic Operating System platformunu tanıttı. Platform, farklı teknolojilerle geliştirilen ajanları ortak bir işletim katmanında buluşturuyor ve tasarımdan teste, devreye almadan sürekli iyileştirmeye kadar tüm yaşam döngüsünü yönetebiliyor.
Güvenlik ve denetim tarafı çözümün önemli parçalarından biri. Kurumlar ajanların hangi verilere eriştiğini, hangi araçları kullandığını ve hangi işlemleri gerçekleştirdiğini izleyebiliyor. Kritik işlemlerde insan onayı alınabiliyor, harcama limitleri belirlenebiliyor ve ajanların maliyetleriyle performansı ayrı ayrı takip edilebiliyor.
Yapay zeka ajanları çoğaldıkça yönetim katmanı önem kazanıyor
Bu haftanın haberlerinde yapay zeka ajanları neredeyse her yerde karşımıza çıkıyor. Fibabanka NEO’yu kurum içinde göreve başlatırken, ChatGPT Wallet ajanların ödeme yapabildiği bir modeli gösteriyor, Amazon alışveriş kararının daha büyük bölümünü yapay zekaya taşıyor. Etiya’nın yaklaşımı ise bu tablonun başka bir ihtiyacına odaklanıyor. Kurum içinde onlarca ajan çalışmaya başladığında bunları kimin yöneteceği, hangi verilere erişebilecekleri ve ne kadar maliyet yaratacakları ayrı bir teknoloji katmanına dönüşüyor.
Bu yüzden Agentic Operating System yaklaşımını yalnız yeni bir yapay zeka ürünü olarak görmüyorum. Yapay zeka ajanlarının kurumlarda ölçeklenmeye başlamasıyla birlikte güvenlik, yetkilendirme, maliyet ve performans yönetiminin de aynı hızla olgunlaşması gerekecek. Önümüzdeki dönemde rekabetin bir bölümü daha fazla ajan geliştirmekten çok, bu ajanları ne kadar güvenli ve verimli yönettiğimiz üzerinden şekillenebilir.
Miles&Smiles ilk kez TROY ile buluştu
Kuveyt Türk ile Türk Hava Yolları, 2021’de başlayan Miles&Smiles iş birliğini beş yıl daha uzattı ve kart ailesine TROY seçeneğini ekledi. Böylece Miles&Smiles yolcu programı ilk kez TROY ödeme altyapısıyla sunulmaya başladı. Kuveyt Türk’ün Miles&Smiles kart portföyü beş yılda 280 bini aşarken müşterilerin alışverişlerinden kazandığı toplam Mil 11,8 milyara ulaştı. Her gün yaklaşık 50 bin müşteri kartları kullanıyor ve günlük işlem sayısı 120 bini buluyor.
TROY logolu Miles&Smiles kartlar Kuveyt Türk şubelerinden anında alınabilecek. Kart sahipleri alışverişlerinden Mil kazanmaya devam ederken yıl sonuna kadar TROY logolu Miles&Smiles kredi kartlarıyla yapılan harcamalarda kazanılan Millerin yüzde 20’si kadar ilave Mil sunulacak.
TROY sadakat programlarında yeni bir alana giriyor
Bu iş birliğinde benim dikkatimi çeken taraf TROY’un artık yalnız kartlı ödeme hacmiyle büyümemesi. Seyahat ve sadakat programı gibi müşterinin kart tercihini doğrudan etkileyebilen bir alana giriyor. Miles&Smiles gibi yerleşik bir programın TROY seçeneği sunması, yerel ödeme altyapısının ürün çeşitliliğini genişletmesi açısından önemli bir adım.
280 bini aşan mevcut kart portföyü de bu yeni seçeneğin nasıl karşılık bulacağını takip etmeyi ilginç hale getiriyor. Bundan sonra bakacağım temel gösterge, TROY logolu kartların bu portföy içinde ne kadar hızlı pay kazanacağı olacak.
Buşra Durceylan Pluxee Türkiye Genel Müdür Yardımcısı oldu
Buşra Durceylan, Eylül 2026 itibarıyla Pluxee Türkiye’de Ürün ve İş Geliştirmeden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak atandı. Durceylan yeni görevinde ürün yönetimi ve yeni iş geliştirme alanlarına liderlik edecek. 2021 yılında Pluxee’ye katılan Durceylan, bugüne kadar İş Ortaklıkları, Strateji ve Veri Analitiği ekiplerinin sorumluluğunu üstlendi. 2026’da Ürün Yönetimi’nin de sorumluluk alanına eklenmesiyle şirketin strateji, veri ve ürün tarafındaki çalışmalarında daha geniş bir rol üstlendi.
Ürün, veri ve iş geliştirme aynı yönetim hattında buluşuyor
Bu atamayı önemli buluyorum çünkü görev alanı klasik bir ürün yönetimi pozisyonundan daha geniş. Ürün, veri, stratejik iş ortaklıkları ve yeni iş geliştirme başlıklarının aynı yönetim hattında buluşması, çalışan deneyimi ve yan haklar alanında rekabetin teknoloji ve veri tarafında ne kadar yoğunlaştığını da gösteriyor.
TCMB kredi sınırlarını artırdı, enflasyon tahminini yükseltti
TCMB bu hafta hem kredi büyüme sınırlarında hem enflasyon tahminlerinde önemli değişiklikler açıkladı. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde sekiz haftalık büyüme sınırı yüzde 3’ten yüzde 3,5’e, KOBİ kredilerinde yüzde 5’ten yüzde 5,5’e, KOBİ dışı işletme kredilerinde ise yüzde 2’den yüzde 2,5’e yükseltildi. KOBİ kredilerindeki sınır böylece yaklaşık altı hafta içinde ikinci kez artırılmış oldu.
Aynı hafta yayımlanan Enflasyon Raporu’nda 2026 yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 28’den yüzde 29,5’e çıkarıldı. 2027 ara hedefi yüzde 21, 2028 ara hedefi yüzde 13,5 olarak açıklandı. TCMB, tahminlerdeki yukarı yönlü güncellemede enerji ve gıda fiyatları ile jeopolitik gelişmelerin etkisine dikkat çekerken sıkı para politikası duruşunun süreceği mesajını da korudu.
Kredi kanalı açılırken temkinli duruş korunuyor
Bu iki kararı yan yana koyunca haftanın para politikası tablosu daha net görünüyor. TCMB bir yandan ihtiyaç, taşıt ve işletme kredilerinde bankalara biraz daha hareket alanı açıyor, diğer yandan enflasyon patikasını yukarı güncelliyor ve fiyat istikrarı konusunda ihtiyatlı mesajını sürdürüyor.
Özellikle KOBİ kredilerinde kısa aralıklarla gelen iki artış, finansmana erişim tarafında daha kontrollü bir alan açıldığını gösteriyor. Buna karşılık yıl sonu enflasyon tahmininin yüzde 29,5’e yükselmesi, para politikasındaki sıkılığın hızlı biçimde ortadan kalkacağı bir döneme henüz gelmediğimizi düşündürüyor.
Önümüzdeki haftalarda kredi büyümesindeki bu yeni alanın bankaların kredi iştahına ne kadar yansıyacağını ve enflasyon görünümündeki değişimin faiz kararlarına nasıl taşınacağını birlikte izleyeceğiz.
Innovance Bakü’de yeni ofisini açtı
Innovance, Azerbaycan’daki varlığını güçlendirmek amacıyla Bakü’de yeni ofisini açtı. Şirket, teknoloji ve mühendislik hizmetlerini bölgedeki müşterilerine daha yakın sunmayı, mevcut iş ortaklıklarını geliştirmeyi ve yeni büyüme fırsatları yaratmayı hedefliyor. Bakü ofisi, Innovance’ın Azerbaycan’daki faaliyetlerini daha kalıcı bir yerel yapıya taşıyor.
Şirketin uluslararası büyüme yaklaşımında yerel varlık oluşturmak önemli bir yer tutuyor. Innovance daha önce Avrupa’da da bankacılık teknolojileri ve dijital dönüşüm projeleriyle öne çıkmış, Almanya’da OYAK ANKER Bank’ın bulut tabanlı dönüşümünde rol almıştı. Bakü açılımı bu stratejinin yakın coğrafyadaki yeni adımı oldu.
Türk teknoloji şirketleri yakın coğrafyada daha kalıcı hale geliyor
Türkiye’den çıkan teknoloji şirketlerinin çevre pazarlarda fiziksel varlık kurarak daha uzun vadeli büyüme modellerine yönelmesi ilgi çekici.
Bakü, hem finans hem teknoloji tarafında Türkiye şirketleri için doğal bir yakın pazar. Innovance’ın buradaki büyümesini özellikle bankacılık teknolojileri, dijital dönüşüm ve yeni iş ortaklıkları üzerinden takip etmek anlamlı olacak.
Türkiye Yapay Zeka Zirvesi 420 kurum ve 2 bini aşkın katılımcıyı buluşturdu
Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi tarafından dokuzuncu kez düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi, 11–12 Kasım’da “Ajanlar Aramızda” temasıyla gerçekleştirildi. Wyndham Grand İstanbul Levent’teki ilk gün programına 420 kurumdan 2 bini aşkın kişi katıldı. Vizyon, Etki ve İnovasyon sahnelerinde yapay zeka ajanlarından ekonomik büyümeye, bankacılıktan yazılım geliştirmeye ve yeni iş modellerine kadar geniş bir gündem ele alındı. Zirvede Türkiye Yapay Zeka Ekonomik Etki Raporu ile 350’den fazla kurumun katıldığı TRAI Yapay Zeka Araştırması 2026’nın sonuçları da ilk kez paylaşıldı.
Ben zirvede özellikle finans ve bankacılık tarafını, şirketlerin yapay zeka yatırımlarından nasıl ölçülebilir değer üretmeye çalıştığını ve ajanların gerçek iş süreçlerine nasıl girdiğini takip ettim.
Yapay zekada asıl soru artık ne yapabildiği değil, ne kadar değer ürettiği
Türkiye Yapay Zeka Ekonomik Etki Raporu’nun baz senaryosunda yapay zekanın önümüzdeki on yıllık dönemde Türkiye ekonomisinin yıllık verimlilik artışına yaklaşık 0,7 puan katkı sağlayabileceği hesaplanıyor. Ancak zirvedeki tartışmalar, teknolojiye erişimin tek başına yeterli olmayacağını gösterdi. Şirketlerin hangi problemi çözmek istediklerini belirlemeleri, veriyi doğru kullanmaları ve üst yönetimin dönüşümü sahiplenmesi gerekiyor.
Bankacılık tarafında da oldukça somut örnekler vardı. Akbank Dijital Çözümler ve Strateji Genel Müdür Yardımcısı Şebnem Dağ Güven, bankada yaklaşık 450 ileri analitik modelin çalıştığını anlattı. Yapı Kredi Ekosistem Bankacılığı ve İnovasyon Direktörü Itır Ürünay Aydoğan ise yapay zeka ajanlarının gelecekte müşteriler adına seçenekleri araştırabileceği, karşılaştırabileceği ve finansman tekliflerini değerlendirebileceği bir modele işaret etti. Güvenlik, açık onay ve yetkilendirme bu yeni yapının temel şartları arasında olacak.
Yazılım geliştirme tarafında OBSS CTO’su Yusuf Tok’un paylaştığı sonuçlar da dikkat çekiciydi. OBSS’nin yapay zekayı yalnız kod üretiminde kullanmak yerine analizden canlıya geçişe kadar bütün yazılım sürecine yaydığı projelerde yaklaşık yüzde 35 daha az kişiyle, yüzde 35 daha kısa sürede aynı iş paketinin tamamlanabildiği, sıfırdan geliştirilen projelerde ise 2–2,5 kat verimlilik elde edildiği aktarıldı.
Zirveden çıktığımda aklımda en fazla kalan konu buydu. Yapay zeka ajanları artık sunumlarda anlatılan gelecek senaryolarından çıkıyor. Bankacılık, yazılım geliştirme, müşteri deneyimi ve platform ekonomisinde gerçek işlerin içine giriyorlar. Bundan sonraki tartışmanın merkezinde ajan sayısından çok, üretilen değerin nasıl ölçüleceği ve bu sistemlerin ne kadar güvenli yönetilebildiği olacak.
Zirvede takip ettiğim oturumların tamamını, Akbank, Yapı Kredi, HPE, OBSS ve SmartIQ’dan aldığım notları ve dikkatimi çeken uygulama örneklerini daha ayrıntılı olarak ele aldım.
Bankaların bilanço haftasında Ziraat Bankası 10 trilyon TL sınırını aştı
9–15 Kasım haftasında bankaların üçüncü çeyrek finansal sonuçlarının yeni bir bölümü açıklandı. Büyük ölçekli kamu bankalarından yatırım bankalarına, katılım bankalarından yeni nesil dijital bankalara uzanan sonuçlar aynı ekonomik ortamda oldukça farklı kârlılık tabloları ortaya koydu.
Haftanın en büyük bilançosu Ziraat Bankası’ndan geldi. Bankanın ilk dokuz aylık solo net kârı yüzde 9,5 artarak 124,5 milyar TL’ye ulaşırken aktif büyüklüğü ilk kez 10 trilyon TL sınırını aşarak 10,1 trilyon TL’ye çıktı. Net faiz gelirindeki yüzde 60,7’lik artış kârlılığı destekledi. Türk Eximbank da güçlü sonuç açıklayan bankalar arasındaydı. Dokuz aylık net kâr yüzde 50,5 artışla 58,7 milyar TL’ye, üçüncü çeyrek kârı ise yaklaşık 22 milyar TL’ye ulaştı.
Katılım bankalarında güçlü kâr artışları
Katılım finans tarafında Kuveyt Türk ilk dokuz ayda 34,3 milyar TL net kâr elde etti. Türkiye Finans’ın kârı ise yıllık yüzde 124 artışla 6,3 milyar TL’ye yükseldi. Bankanın aktifleri 457 milyar TL’ye, ekonomiye sağladığı toplam finansman desteği 336 milyar TL’ye ulaştı. Emlak Katılım da net kârını yüzde 25 artırarak 13 milyar TL’ye taşıdı. Bankanın sınırlı denetim raporunda serbest karşılık uygulaması nedeniyle şartlı sonuç yer aldı.
Dijital katılım bankalarında ise iki farklı tablo görüyoruz. Hayat Finans ilk dokuz ayda 142 milyon TL net kâr açıkladı ve geçen yılki zararlı dönemden kâra geçti. Aktif büyüklüğü yüzde 58 artarak 40 milyar TL’ye ulaştı. TOM Bank tarafında müşteri sayısı 4 milyonu, aktif kredi kartı sayısı 1 milyonu aşarken banka ilk dokuz ayı 1,22 milyar TL zararla tamamladı. Dijital bankacılıkta müşteri ölçeği ile kârlılığın aynı hızda ilerlemediğini gösteren iki oldukça iyi örnek.
Fibabanka, Aktif Bank ve yatırım bankalarında büyüme
Fibabanka’nın dokuz aylık net kârı yüzde 30 artarak 5,87 milyar TL’ye ulaştı. Aktif büyüklüğü yaklaşık 270 milyar TL’ye, mevduatı 182 milyar TL’ye çıktı. Bankanın net faiz geliri bir önceki yılın aynı dönemine göre güçlü artış gösterirken beklenen zarar karşılıklarındaki yükseliş izlenmesi gereken kalemlerden biri oldu.
Aktif Bank ilk dokuz ayda 4,73 milyar TL, Bank of America Yatırım Bank ise 1,53 milyar TL net kâr açıkladı. Bank of America Yatırım Bank’ın kârı yıllık yüzde 42’ye yakın artarken, PASHA Bank’ın net kârı yüzde 36,8 gerileyerek 280 milyon TL’ye indi. PASHA Bank’ta vergi öncesi kârın büyük ölçüde korunması, net kârdaki düşüşte vergi kaleminin etkisini öne çıkardı.
Yabancı bankalarda da bilanço trafiği yoğundu
Citibank Türkiye ilk dokuz ayda 15,6 milyar TL net kâr elde etti. HSBC Türkiye’nin kârı yüzde 21 artışla 7,3 milyar TL’ye, MUFG Bank Turkey’nin kârı yüzde 46 artışla 2,64 milyar TL’ye, Deutsche Bank Türkiye’nin kârı ise yüzde 8 artışla 2,74 milyar TL’ye yükseldi.
Odeabank ise geçen yılın ilk dokuz ayında açıkladığı 1,3 milyar TL zararın ardından bu yıl 20 milyon TL net kâra geçti. Üçüncü çeyrekte 12 milyon TL zarar bulunmasına rağmen dokuz aylık toplamda pozitif bölgeye dönmesi dikkat çekti.
Türk Ticaret Bankası kârını iki katından fazla artırdı
İhracat finansmanına odaklanan Türk Ticaret Bankası’nın net kârı 359 milyon TL’den 834 milyon TL’ye yükseldi. Artış yüzde 132’ye ulaşırken kredi hacmindeki hızlı büyüme gelirleri destekledi. Banka, bu sonuçla yılın ilk dokuz ayında kârını oransal olarak en hızlı artıran bankalar arasında yer aldı.
Aynı ekonomik ortamda çok farklı bilanço hikayeleri var
Bu haftaki sonuçlarda benim dikkatimi çeken taraf yalnız kâr rakamlarının büyüklüğü olmadı. Ziraat Bankası bilanço ölçeğinde yeni bir eşiği aşarken Türkiye Finans, Türk Ticaret Bankası ve MUFG güçlü kâr artışlarıyla öne çıktı. Hayat Finans kârlılığa geçiş sinyali verirken TOM Bank’ın 4 milyonu aşan müşteriye rağmen zarar yazmayı sürdürmesi dijital bankacılığın ölçek ve kârlılık ilişkisini yeniden düşündürüyor.
Odeabank’ın zarardan kâra geçişi, PASHA Bank’taki gerileme ve Fibabanka’daki hızlı net faiz geliri artışı da aynı dokuz aylık dönemin bankalara ne kadar farklı yansıdığını gösteriyor.
15 Kasım itibarıyla solo sonuçların genel tablosunda Ziraat Bankası 124,5 milyar TL ile en yüksek dokuz aylık net kâra sahip banka konumunda. Onu 97,2 milyar TL ile Garanti BBVA ve 58,7 milyar TL ile Türk Eximbank izliyor. Bu son karşılaştırmaya önceki haftalarda finansallarını açıklayan bankalar da dahil.
Yılın son çeyreğine girerken benim takip edeceğim başlıklar net faiz marjlarının seyri, kredi büyümesinin kârlılığa katkısı, karşılık giderleri ve dijital bankalarda müşteri büyümesinin ne kadar hızlı gelir üretmeye dönüşeceği olacak.
Borsa yükseldi, fon tasfiyelerinde 161 milyar TL ödeme yapıldı
9–13 Kasım işlem haftasında Borsa İstanbul alıcılı bir seyir izledi. BIST 100 endeksi haftayı yüzde 3,14 yükselişle 11.842,82 puandan tamamladı. Endeks hafta içinde 11.521,40 puana kadar gerilerken 11.842,82 puanla haftalık kapanışını yaptı. Aynı dönemde dolar/TL yüzde 0,42 yükseldi, gram altın yüzde 3,53 ve avro/TL yüzde 0,38 geriledi. Yatırım fonları haftalık yüzde 0,70, emeklilik fonları yüzde 1,05 değer kazandı. Fon kategorileri içinde yüzde 2,62 ile hisse senedi fonları öne çıktı.
Fon tasfiyelerinde ödeme tablosu netleşti
Haftanın sermaye piyasaları açısından en önemli gelişmesi fon tasfiyelerindeki ödeme süreci oldu. 13 Kasım itibarıyla olağan ve olağanüstü tasfiye kapsamındaki 119 fonda bulunan 444 bin 893 tekil yatırımcıya yaklaşık 161 milyar TL ayni ve nakdi ödeme yapıldı. 333 bin 493 yatırımcı net yatırım tutarının tamamını aldı. Fon Koordinasyon Kurulu, ara ödemelerin en fazla sayıda yatırımcıya ulaşacak biçimde devam edeceğini açıkladı. Piyasa bozucu faaliyetlerle haksız kazanç elde ettiği tespit edilenler ise ara ödeme kapsamının dışında tutuluyor.
Türkiye Sigorta da tasfiyeye konu bazı fonlardan elde ettiği kazanç üzerinden hesaplanan yaklaşık 1,6 milyar TL’yi TMSF hesabına yatırdı. Şirket, iç denetim çalışmalarında yatırımların yapıldığı dönemde mevzuata ve yatırım politikasına uygun hareket edildiğinin tespit edildiğini, buna karşın TMSF ve SPK ile yapılan görüşmeler sonrasında etik ilkeler ve hakkaniyet çerçevesinde gönüllü iade kararı aldığını açıkladı.
Fon soruşturmasında yeni tutuklamalar
Sermaye piyasalarındaki işlemlere ilişkin yürütülen fon soruşturması hafta boyunca devam etti. Eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, OMG Capital Advisors Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Murat Gülkan ve Adil Katılım Bankası kurucu ortaklarından Ali Paslı 11 Kasım’da tutuklandı. Aynı dosyada dört şüpheli hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı. Soruşturma kapsamında bu üç isimle ilgili yargı süreci devam ediyor.
Bulls Yatırım tarafında da yeni bir gelişme yaşandı. Şirket, SPK’nın 12 Kasım tarihli yazısı kapsamında Ankara ve Bağdat Caddesi Private irtibat bürolarını kapatma kararı aldı. Bu büroların takip ettiği müşteri hesapları ve kayıtları Genel Müdürlüğe aktarılacak. Bulls Yatırım’ın sermaye piyasası faaliyetleri SPK’nın 20 Ekim tarihli kararıyla geçici olarak durdurulmuştu.
Piyasa fiyatı ile şirket değeri arasındaki fark da gündemdeydi
OYAK Yatırım Ortaklığı’nın pay fiyatı ile net aktif değeri arasındaki fark da haftanın dikkat çekici borsa gelişmelerinden biri oldu. 10 Kasım itibarıyla şirketin pay başına net aktif değeri 9,05 TL iken Borsa İstanbul’daki ağırlıklı ortalama pay fiyatı 33,04 TL’ye ulaştı. Fiyatın net aktif değerin iki katını aşması nedeniyle SPK düzenlemeleri kapsamında şirket için günlük portföy ve net aktif değer tablosu yayımlama yükümlülüğü devreye girdi.
Yatırım ekosisteminin daha uzun vadeli tarafında ise Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası’nın yüzde 6,25 pay sahibi olduğu İstanbul Venture Capital Initiative – iVCi Alt Fonu 13 Kasım’da süresinin dolmasıyla otomatik tasfiyeye girdi. 2007’den bu yana faaliyet gösteren fonun toplam sermaye taahhüdü 160 milyon euroya ulaşmış, yatırım yaptığı fonlar üzerinden 79 şirkete kaynak aktarılmıştı. Buradaki tasfiye kararı fonun süresinin sona ermesinden kaynaklanıyor.
Borsadaki yükselişe rağmen haftanın ana konusu güven
Bu haftanın tablosunu yalnız BIST 100’ün yüzde 3,14’lük yükselişiyle okumak eksik kalır. Bir tarafta hisse senedi fonlarının yeniden öne çıktığı ve endeksin yükseldiği bir piyasa var. Diğer tarafta yüz binlerce yatırımcıyı ilgilendiren fon tasfiyeleri, devam eden adli süreçler, yatırım kuruluşlarına ilişkin kararlar ve şirket değerlemelerinde dikkat çeken ayrışmalar bulunuyor.
Benim önümüzdeki haftalarda en fazla izleyeceğim konu fon tasfiyelerindeki ödemelerin ne hızla tamamlanacağı ve sermaye piyasalarında güveni yeniden güçlendirecek düzenleyici adımlar olacak. Endeks yükselişi önemli, ancak bu dönemde piyasanın gerçek sınavı yatırımcının sisteme duyduğu güvenin ne kadar hızlı toparlanacağı olacak.
Microsoft ve Workday peş peşe kesintiye uğradı
Kurumsal dünyanın en yaygın kullandığı iki teknoloji platformu birkaç gün arayla ciddi kesintiler yaşadı. Microsoft 365’te 12 Kasım’da başlayan sorun Outlook, Exchange Online, Teams, SharePoint, Copilot ve Defender XDR gibi hizmetlere yayıldı. Downdetector’da yalnız Outlook için ABD’de 130 bine yaklaşan bildirim görülürken kesinti Avrupa ve Asya-Pasifik’e de taşındı. Microsoft, bazı sunucuların otomatik sağlık kontrollerinden geçemeyerek beklenmedik biçimde devre dışı kaldığını, kalan altyapının bu nedenle aşırı yük altında kaldığını açıkladı. Kötü amaçlı faaliyet olduğuna ilişkin bulgu bulunmadığını da özellikle belirtti.
Kesinti e-posta ve toplantı trafiğinin çok ötesine geçti. OpenAI ve Anthropic’in Microsoft bağlantıları etkilendi, kamu kurumlarında sorunlar yaşandı, Tayvan’daki menkul kıymet, sigorta ve fon şirketlerinin bazı operasyonları aksadı. Bir şirket daha önce planlanan tahvil geri alım işlemini gerçekleştiremedi. Microsoft yaklaşık 18 saat süren kesintinin ardından hizmetleri kademeli biçimde normale döndürdü.
Microsoft toparlanırken bu kez Workday durdu
Microsoft kesintisinin hemen ardından 13 Kasım’da bu kez insan kaynakları, bordro, işe alım, izin ve çalışan yönetimi süreçlerinde kullanılan Workday’de sorun başladı. Önceki araştırmamızda özellikle dikkat çektiğimiz nokta, olayın Workday’in felaket kurtarma ortamını test ettiği sırada ortaya çıkmasıydı.
Workday’in müşterilerine ilettiği teknik açıklamaya göre felaket kurtarma ortamındaki bazı servisler beklenmedik biçimde canlı üretim veritabanlarına bağlandı. Bunun sonucunda üretim ortamındaki bazı veriler tutarsız hale geldi. Kullanıcılar hesaplarına erişirken hata alabildi, görevler ve entegrasyonlar çalışmadı, otomatik işlerin bir bölümü başarısız oldu. Workday önlem olarak WD1 üretim ortamındaki müşterileri bakım moduna aldı ve verileri yeniden doğrulamaya başladı.
Kesintinin üçüncü taraf sistemlere etkisi de görüldü. İşe alım platformu Ashby, Workday’in WD5 veri merkezindeki API hizmetine bağlanamadığını ve bu nedenle Workday’e aday gönderme ile veri senkronizasyonlarının çalışmadığını bildirdi. Bu örnek, tek bir platformdaki sorunun o platforma bağlanan diğer uygulamaların iş akışlarını da durdurabildiğini gösteriyor.
Workday cumartesi günü hizmetlerin yeniden devreye alındığını açıkladı. Ancak bazı kurumlarda biriken entegrasyonların ve otomatik işlerin sonradan yeniden çalıştırılması gerekti. Washington University gibi Workday müşterileri, sistem kapalıyken çalışanların giriş-çıkış saatlerini manuel kaydetmesini istedi. Workday’in 11.500’ün üzerinde kuruluş tarafından kullanılıyor olması olayın potansiyel etkisinin büyüklüğünü gösteriyor. Burada önemli bir ayrım var. 11.500 kuruluşun tamamının kesintiden etkilendiğine ilişkin doğrulanmış bir veri bulunmuyor. Kalıcı veri kaybı, maaşların ödenememesi veya siber saldırı olduğuna ilişkin de doğrulanmış bir bulgu açıklanmadı.
Kurumsal teknoloji bağımlılığı daha görünür hale geliyor
Microsoft ve Workday olaylarının teknik nedenleri farklı ve şu ana kadar iki kesinti arasında bağlantı olduğuna ilişkin bir bulgu yok. Ancak aynı hafta yaşanmaları kurumsal teknoloji dünyasındaki daha büyük bir riski çok görünür hale getirdi.
Şirketler e-postadan toplantıya, insan kaynaklarından bordroya, işe alımdan yapay zeka araçlarına kadar giderek daha fazla kritik süreci birkaç büyük bulut ve SaaS platformuna bağlıyor. Bu platformlardan biri durduğunda yalnız kendi uygulaması çalışmaz hale gelmiyor. Ona bağlı entegrasyonlar, otomatik süreçler ve üçüncü taraf uygulamalar da etkilenebiliyor.
Workday olayı ayrıca başka bir noktayı düşündürüyor. Felaket kurtarma sistemleri, ana sistem çalışmadığında kurumu korumak için tasarlanıyor. Bu kez sorun tam da bu ortamın test edilmesi sırasında ortaya çıktı. Bundan sonra kurumsal teknoloji ekiplerinin yalnız “yedek sistemimiz var mı?” sorusuna değil, yedek ortam ana sistemden gerçekten yeterince izole mi, geri dönüş senaryosu düzenli olarak güvenli biçimde test ediliyor mu ve kritik SaaS sağlayıcısı tamamen durursa hangi süreç manuel devam edebilir sorularına da daha fazla odaklanacağını düşünüyorum.
Finans sektörü açısından konu daha da önemli. Bankalar ve fintekler çok sayıda bulut hizmeti, kimlik sistemi, iletişim platformu ve üçüncü taraf uygulamayla aynı anda çalışıyor. Bu hafta yaşanan iki kesinti, operasyonel dayanıklılıkta yalnız kendi sistemlerini korumanın yeterli olmadığını, tedarik zincirindeki teknoloji bağımlılıklarının da aynı ölçüde görünür hale getirilmesi gerektiğini hatırlattı.
Daha fazla okuma yapmak isterseniz!
Bu hafta Türkiye’de finansın sınırlarının nasıl genişlediğine dair iki başlığın peşine düştüm. Bir tarafta kamu katılım bankacılığında sahiplik yapısı yeniden şekilleniyor, diğer tarafta Türkiye’nin en büyük perakende şirketlerinden biri banka, ödeme uygulamaları ve fintek şirketini aynı ekosistemde buluşturmaya hazırlanıyor.
İki gelişmenin ortak tarafı finansal hizmetlerin artık yalnız bankaların kendi sınırları içinde şekillenmemesi. Sahiplik yapıları, teknoloji şirketleri, perakende ağları ve ödeme çözümleri giderek aynı finansal mimarinin parçaları haline geliyor.
Ziraat Katılım ve Halk Katılım Neden Tek Çatı Altında Toplanıyor?
Ziraat Katılım ile Halk Katılım’ın ana hisseleri, Türkiye Varlık Fonu bünyesinde kurulan TVF Katılım Finans Yatırımları’na devredildi. İlk bakışta bir ortaklık değişikliği gibi görünen işlem, kamu katılım bankacılığında daha merkezi bir yönetim ve yatırım yapısının kurulmaya başladığını gösteriyor. Şimdilik iki bankanın birleşmesi, markaların veya müşteri hesaplarının tek yapıya taşınması yönünde açıklanmış bir karar bulunmuyor.
Yazıda bu yapının neden şimdi kurulduğuna, Ziraat Katılım ile henüz yolun başındaki Halk Katılım’ın aynı sahiplik altında bulunmasının ne anlama gelebileceğine ve teknoloji, ürün geliştirme, fonlama ile operasyon tarafında hangi ortaklıkların gündeme gelebileceğine baktım. Bundan sonraki önemli soru, hisselerin aynı çatı altında toplanmasının günlük bankacılık faaliyetlerine ne zaman ve nasıl yansıyacağı olacak.
BİM Neden Fintek Şirketi Kurdu?
BİM’in Dost Finansal Teknolojiler’i kurması, birkaç ay içinde atılan finans adımlarının son halkası oldu. BİM Para ve FİLE Para ile ödeme deneyimi zaten başlamıştı. Haziran ayında 10 milyar TL sermayeli Dost Katılım Bankası için kuruluş izni alındı, banka eylülde tescil edildi ve kasım ayında finansal teknoloji ile ödeme hizmetlerini de faaliyet alanına yazan Dost Finansal Teknolojiler kuruldu.
Ben yazıda bu adımları tek tek şirket kuruluşları olarak okumak yerine BİM’in nasıl bir finansal hizmetler ekosistemi kurabileceğine baktım. Türkiye’de perakende şirketleri müşterinin ödeme ve finansman ilişkisine giderek daha fazla yaklaşıyor. BİM’i burada farklılaştıran ise ödeme uygulamalarının yanına kendi bankasını ve teknoloji şirketini de eklemeye hazırlanması. Bundan sonra asıl merak ettiğim, mağaza ağı, BİM Para, Dost Katılım Bankası ve Dost Finansal Teknolojiler’in zaman içinde nasıl bir araya geleceği.
Global fintek gündemi ve kripto varlık dünyasından kısa özetleri sizlerle paylaşmaya devam ediyorum!
Küresel fintek gündeminde bu hafta yapay zeka ajanlarının finansal sistem içinde gerçek işlem yetkisi kazanmaya başladığını gördük. ChatGPT Wallet alışveriş zincirine ödeme yetkisi eklerken Wirex yapay zeka ajanına ayrı IBAN ve kart verdi. Cardless sanal kart limitleriyle, Rain ayrı ödeme kasasıyla, Coinbase ise işlem limitleriyle aynı soruya yanıt arıyor. Bir ajana finansal yetki verildiğinde sınırları kim ve nasıl belirleyecek?
İkinci büyük hareket stabilcoin tarafında yaşandı. Visa, Western Union’ın USDPT’sini VisaNet mutabakatına aldı. BVNK stabilcoin bakiyelerini Mastercard Move üzerinden yerel banka hesaplarına bağladı. PNC Bank kurumsal müşterilerin USDC tahsil etmesini test etmeye başladı. Bottomline ilk canlı USDC işlemlerini gerçekleştirdi. Stabilcoin giderek kripto cüzdanının içinde tutulan bir varlıktan ödeme ve mutabakat altyapısına dönüşüyor.
Bankacılık tarafında da dijital varlıkların düzenlenmiş finans içine girişi hızlandı. Deutsche Bank saklama hizmetini canlıya aldı. Coinbase federal trust bank sürecinde yeni aşamaya geçti. Revolut İsrail’de koşullu banka lisansı aldı. Kanada ise uzun süredir beklenen Real-Time Rail’i devreye soktu. Haftanın ortak resmi, yeni finansal altyapının teknoloji, lisans, güvenlik ve ödeme raylarını aynı anda dönüştürdüğünü gösteriyor.
Küresel Fintek Gündeminde Öne Çıkan 5 Gelişme
1. AI Ajanları Gerçek Para Harcamaya Başlıyor
Agentic finance bu hafta demo aşamasından gerçek işlemlere doğru önemli bir eşik geçti. OpenAI, ChatGPT Wallet’ı ABD’de uygun ChatGPT Pro kullanıcılarına açtı. Kullanıcı satıcıyı, ürünleri, tutarı ve kartı görüyor, ardından biyometrik doğrulamayla satın almayı onaylıyor. Gerçek kart bilgisi ajana veya satıcıya aktarılmadan tokenlaştırılmış ödeme bilgisi kullanılıyor.
Travelport, Booked AI, Basis Theory ve Mastercard ise yapay zeka ajanının uçuşu bulduğu, rezervasyonu hazırladığı, ödemeyi Mastercard Agent Pay üzerinden tamamladığı ve gerçek biletin düzenlendiği canlı işlemi gerçekleştirdi. Wirex’in Navoka’sı ayrı IBAN, kart ve stabilcoin cüzdanıyla çalışıyor. Cardless ajana limitli sanal kart tanımlıyor. Rain Agent Vaults ayrı bir finansal çalışma alanı yaratıyor. Coinbase de AI ajanları için işlem tutarı, günlük hacim ve zarar limiti kontrollerini devreye aldı.
Aynı anda güvenlik katmanı büyüyor. Feedzai ve BioCatch bankacılık oturumunda insan ile AI ajanını ayırmaya çalışıyor. zerohash ajan adına kimin hareket ettiğini ve hangi yetkinin verildiğini doğrulayacak kimlik altyapısı geliştiriyor. Deutsche Bank ve Ant Digital ise agentic payments için kontrolün modelin dışında tutulduğu mimari öneriyor. Bu hafta agentic finance tarafındaki temel gelişme yeni bir AI özelliğinden çok finansal yetkinin nasıl sınırlandırılacağı oldu.
2. Stabilcoin Ödeme Ağlarının İçine Yerleşiyor
Visa ve Anchorage Digital, Western Union’ın USDPT stabilcoinini VisaNet mutabakatında kullanılabilecek varlıklardan biri haline getirdi. Böylece USDPT, Western Union’ın kendi para transferi ekosisteminin dışına çıkarak küresel kart ağının arka planındaki kurumsal mutabakat altyapısına girdi.
BVNK, Mastercard Move entegrasyonuyla stabilcoin bakiyelerinden doğrudan yerel banka hesabına ödeme açtı. PNC Bank ile Coinbase, kurumsal müşterilerin Ethereum üzerindeki USDC tahsilatlarını otomatik olarak dolara çevirip banka hesabına yatıran pilot başlattı. Bottomline da Global Payments Hub içinde ilk canlı USDC işlemlerini gerçekleştirdi.
Visa’nın Monad’ı eklemesiyle stabilcoin mutabakat programındaki desteklenen blockchain sayısı 10’a çıktı. Stripe ve miPlata stabilcoin bakiyelerini Visa kartla günlük harcamaya bağlıyor. DCS Card Centre ise Visa ile stabilcoin bağlantılı kartlarını 70’ten fazla pazara taşımaya hazırlanıyor. Stabilcoin rekabetinin yeni merkezi artık token ihracından çok dağıtım, banka bağlantısı ve mutabakat kapasitesi.
3. Bankalar Dijital Varlığı Kendi Altyapısına Alıyor
Deutsche Bank dijital varlık saklama hizmetini ödeme yapan kurumsal müşteriler için canlıya aldı. Bitcoin ve Ether yanında USDC, EURC ve EURAU gibi dijital para birimlerini destekleyen banka, orta vadede saklama, tokenizasyon ve mutabakatı tek düzenlenmiş altyapıda birleştirmek istiyor.
Coinbase National Trust Company için OCC süreci de yeni aşamaya geçti. Federal trust yapısı klasik bireysel mevduat ve ticari kredi bankası modeli sunmuyor. Asıl önem, Coinbase’in kurumsal saklama faaliyetlerinin federal bankacılık denetimi altında genişleyebilmesinde.
DriveWealth’in Litvanya Merkez Bankasından MiCA kapsamında kripto varlık hizmet sağlayıcısı yetkisi alması da aynı yönü gösteriyor. Revolut İsrail’de banka kurmak için koşullu lisans aldı. Liv by Emirates NBD ise CBUAE kayıtlı USDU stabilcoinini mevcut dijital bankacılık ekosistemine taşıyor. Kripto altyapısı ile bankacılık altyapısı arasındaki mesafe hızla azalıyor.
4. Anlık Ödemelerde Hızın Yanına Güvenlik Ekleniyor
Kanada 9 Kasım’da Real-Time Rail sistemini canlıya aldı. 7/24 gerçek zamanlı takas ve mutabakat sağlayan sistem ISO 20022 standardıyla çalışıyor.
RTR’yi farklılaştıran unsur merkezi fraud servislerinin ilk günden altyapıya eklenmesi. Alıcı doğrulama, merkezi fraud skoru, risk listeleri ve fraud istihbarat platformu sistemin temel bileşenleri arasında. Kanada böylece G7 içinde zorunlu merkezi fraud servisleriyle başlayan ilk gerçek zamanlı ödeme altyapısını kurdu.
RHB Bank’ın DuitNow Pay ve AutoDebit ürünleri, DBS’nin Çin’de Alipay+ ve Weixin Pay üzerinden QR ödeme erişimi ve Plaid’in DoorDash çalışanlarının gelir verilerini açık finans ekosistemine bağlaması da ödeme altyapısının hızın ötesine geçtiğini gösteriyor. Yeni rekabet veri, kimlik, fraud kontrolü ve işlem bağlamı üzerinde şekilleniyor.
5. Fintekte Sermaye ve Mülkiyet Yeniden Şekilleniyor
Affirm, Nexi bünyesindeki Alman BNPL şirketi Ratepay’i satın almak üzere anlaşmaya vardı. Securitize, River One ile varlığa dayalı finansmana genişliyor. Morgan Stanley dijital transfer agent Vinyl Equity’yi satın alıyor. smartTrade ise Celoxica’yı alarak elektronik işlem altyapısında OTC piyasalardan borsada işlem gören varlıklara genişledi.
Yatırım tarafında Clara 65 milyon dolarlık Seri C dahil toplam 105 milyon dolarlık finansman paketi açıkladı. Griffin 20 milyon dolar, Alta 47,5 milyon dolar Seri A aldı. Nova, Brezilya’da kredi kartını Pix ödemelerine bağlayan modeli için 24 milyon dolar yatırım topladı. Monzo’da ise 300–500 milyon sterlin aralığında yeni yatırım görüşmeleri sürüyor.
Büyük işlemlerde ise tablo daha karmaşık. Western Union, Intermex satın almasını California düzenleyicisinin koşulları nedeniyle sona erdirmek istediğini açıkladı ve Intermex karara karşı çıktı. CD&R ile GTCR da Global Payments’ı borsadan çıkarma görüşmelerini finansman yapısının karmaşıklığı nedeniyle durdurdu. Büyük fintek ve ödeme işlemlerinde sermaye hâlâ mevcut ancak fiyat, borçlanma ve düzenleyici onay çok daha belirleyici hale geliyor.
Haftanın Küresel Fintek Haberleri
Visa USDPT’yi VisaNet’e Aldı
Visa ve Anchorage Digital, Western Union’ın USDPT stabilcoinini VisaNet üzerinde uygun katılımcıların mutabakat yükümlülüklerini kapatmak için kullanabileceği varlıklardan biri haline getirdi.
Gelişme tüketicinin kartla stabilcoin harcamasından farklı bir alanda duruyor. USDPT burada Visa ağındaki kurumlar arasındaki settlement varlığı olarak kullanılıyor. Stabilcoinlerin kart ağlarının arka planındaki para hareketine girmesi önemli bir eşik oluşturuyor.
Starling Sesle Ödeme Hazırlayacak
Starling Bank, Talk to Transact özelliğiyle müşterinin sesli veya yazılı komutundan ödeme talimatı hazırlayacak.
Yapay zeka alıcıyı ve tutarı anlayarak işlemi hazırlayacak, nihai onay müşteride kalacak. Bankacılık asistanı böylece bilgi sunan arayüzden finansal işlemi hazırlayan operasyonel katmana ilerliyor.
Deutsche Bank Dijital Varlık Saklamayı Canlıya Aldı
Deutsche Bank dijital varlık saklama hizmetini kurumsal müşterilerin kullanımına açtı. İlk ürün setinde Bitcoin, Ether ve bazı stabilcoinler bulunuyor.
Banka orta vadede custody, tokenizasyon ve mutabakat servislerini tek düzenlenmiş altyapı altında birleştirmek istiyor. Büyük bankaların dijital varlık stratejisi böylece hazırlık aşamasından gerçek müşteri kullanımına geçiyor.
Feedzai AI Ajanlarını Tanımaya Başlıyor
Feedzai, Digital Trust çözümünü bankacılık oturumundaki kullanıcının insan mı, yetkilendirilmiş AI ajanı mı olduğunu değerlendirecek şekilde genişletti.
Cihaz, davranış, ağ ve kimlik sinyalleri birlikte değerlendiriliyor. Finans kuruluşlarının gelecekte müşterinin yanında müşteri adına hareket eden dijital temsilciyi de tanıması gerekecek.
BVNK Stabilcoini Banka Hesabına Bağladı
BVNK, Mastercard Move ile stabilcoin bakiyelerinden yerel banka hesaplarına ödeme yapılmasını sağlayan yeni akışı kullanıma sundu.
İlk aşamada 11 para birimi destekleniyor. Gönderen stabilcoin kullanırken alıcı kendi banka hesabında yerel para alabiliyor. Bu model stabilcoin altyapısını son kullanıcı açısından giderek görünmez hale getiriyor.
Cardless AI Ajanlarına Sanal Kart Veriyor
Cardless AI, kullanıcıların yapay zeka ajanlarına ayrı sanal kart ve harcama limiti tanımlamasını sağlayacak.
Özelliğin kullanılabilmesi kartı çıkaran bankanın onayına bağlı. Model her işlem için ayrı insan onayı yerine önceden belirlenen finansal yetki çerçevesine dayanıyor.
AI Ajanı Gerçek Uçak Bileti Aldı
Travelport, Booked AI, Basis Theory ve Mastercard gerçek bir uçuş rezervasyonunda agentic commerce akışını uçtan uca tamamladı.
AI uçuşu buldu, rezervasyonu hazırladı ve ödeme Mastercard Agent Pay üzerinden yapıldı. Müşteri uçuş ve tutarı onayladı, ardından gerçek bilet düzenlendi. Agentic commerce için prototipten gerçek ticari işleme geçişi gösteren güçlü örneklerden biri.
Wirex AI Ajanına IBAN Verdi
Wirex, Navoka adlı yapay zeka ajanını davetli kullanıcıların erişimine açtı.
Navoka kendisine ayrılmış IBAN, debit kart ve stabilcoin cüzdanıyla ödeme yapabiliyor. Kullanıcı merchant, tutar ve işlem limitlerini önceden belirleyebiliyor. AI ajanının ayrı finansal kimliğe sahip olması agentic finance açısından dikkat çekici.
AiPrise KYC Verisini Taşınabilir Hale Getiriyor
AiPrise Token Sharing, aynı finansal işlemde yer alan kuruluşların doğrulanmış müşteri ve uyum verilerini kullanıcının onayıyla birbirleriyle paylaşabilmesini sağlıyor.
Her kurum kendi risk kararını vermeye devam ediyor. Amaç özellikle sınır ötesi ödemelerde aynı kişinin tekrar tekrar KYC sürecinden geçirilmesini azaltmak.
Fiserv Debit Ağlarından Birini Satabilir
Fiserv, Star ve Accel debit ağlarının örtüşen özellikleri nedeniyle müşterileri ağlardan birinde toplamaya başladı.
CEO Takis Georgakopoulos diğer ağ için farklı sahiplik seçeneklerinin değerlendirilebileceğini açıkladı. Bir debit ağının bankalara veya başka ödeme şirketlerine geçmesi ABD ödeme altyapısındaki güç dağılımını etkileyebilir.
New York Kripto Reklamlarını Düzenliyor
New York Finansal Hizmetler Departmanı düzenlemeye tabi sanal varlık şirketlerinin reklam ve pazarlama faaliyetleri için yeni yönetişim beklentileri yayımladı.
Kripto denetimi böylece lisans, saklama ve sermaye konularının yanında müşteriye yapılan iletişimin doğruluğunu da kapsıyor.
Rusya Düzenlenmiş Kripto İşlemlerine Hazırlanıyor
Rusya Merkez Bankası, gerekli onayları alan borsaların 22 Kasım’dan itibaren düzenlenmiş kripto işlemleri sunabileceğini açıkladı.
İşlem kayıtları, katılımcı verileri ve fiyat bilgileri merkez bankasına raporlanacak. Rusya bireysel kripto erişimini daha kurumsal piyasa altyapısıyla birleştirmeye hazırlanıyor.
ChatGPT Wallet Kullanıma Açıldı
OpenAI, ChatGPT Wallet’ı ABD’de uygun ChatGPT Pro kullanıcılarına kademeli olarak açtı.
Kullanıcı satın alma öncesinde satıcıyı, ürünleri, toplam tutarı ve kullanılacak kartı inceliyor ve biyometrik doğrulamayla işlemi onaylıyor. Gerçek kart bilgisi yerine tokenlaştırılmış ödeme bilgisi kullanılıyor.
American Express, Mastercard ve Visa ödeme ağı tarafında iş birliği yapıyor. Agentic commerce böylece ürün araştırmasının ardından gerçek checkout aşamasına ulaşıyor.
DBS Çin’de QR Ağlarına Bağlandı
DBS, PayLah! kullanıcılarının Çin’de Alipay+ ve Weixin Pay üzerinden 100 milyondan fazla ödeme noktasına erişimini açtı.
Bankanın amacı müşteriyi farklı ödeme uygulamalarına taşımadan Çin’in yerel QR altyapısını mevcut banka cüzdanına bağlamak.
UOB da benzer biçimde NETS, Alipay+, UnionPay ve Weixin Pay üzerinden Çin’de QR ödeme erişimi hazırlıyor. Hizmetin yıl sonuna kadar başlaması hedefleniyor.
Airwallex Singapur’a 2 Milyar SGD Ayırıyor
Airwallex, önümüzdeki beş yılda Singapur’a 2 milyar Singapur dolarının üzerinde yatırım yapmayı planlıyor.
Kaynak ürün geliştirme, mühendislik, yapay zeka ve bölgesel operasyonlarda kullanılacak. Şirket ülkedeki çalışan sayısını 1.000’in üzerine taşımayı hedefliyor.
RHB DuitNow’ı Abonelik Ödemelerine Taşıdı
RHB Bank, DuitNow Pay altyapısını online ve düzenli ödemelerde kullanıma açtı.
DuitNow AutoDebit tek seferlik müşteri onayıyla abonelik ve periyodik hesap ödemelerini destekliyor. Hesaptan hesaba ödeme altyapısı böylece tekil transferin ötesinde kartların güçlü olduğu recurring payment alanına giriyor.
FSB Türkiye İçin Stabilcoin Çerçevesine Dikkat Çekti
Finansal İstikrar Kurulu’nun Türkiye değerlendirmesinde kripto varlıklar ve stabilcoinlerle ilgili düzenleyici çerçevenin daha fazla geliştirilmesi öne çıktı.
Rezerv yapısı, saklama, ödeme sistemleriyle bağlantı, operasyonel risk ve tüketicinin korunması önemli başlıklar arasında. Stabilcoinlerin finansal sisteme yaklaşması Türkiye açısından da ayrı bir düzenleyici alan yaratıyor.
Alman Bankaları Fraud Verisini Birleştiriyor
Deutsche Bank, Commerzbank ve DSGV fraud verilerinin bankalar arasında güvenli biçimde kullanılacağı ortak platform için şirket kuruyor.
Multi-Party Computation teknolojisi bankaların bütün ham müşteri verisini paylaşmadan ortak risk sinyalleri üretmesini sağlayacak. Platformun ilerleyen dönemde AML süreçlerine de genişlemesi planlanıyor.
Western Union Intermex İşleminden Çekiliyor
Western Union yaklaşık 500 milyon dolarlık Intermex satın alma anlaşmasını sona erdirmek için fesih bildirimi gönderdi.
Şirket California düzenleyicisinin talep ettiği koşulların iş modeli ve acente ağı üzerinde kabul edilemeyecek değişiklikler yaratacağını savunuyor. Intermex ise fesih kararına karşı çıkıyor ve işlemin tamamlanmasını talep ediyor.
Süreç hukuki ihtilafa dönüştü. Büyük ödeme şirketlerinde düzenleyici onayın M&A stratejisini doğrudan değiştirebildiğini gösteren önemli bir örnek.
Zilch Finansman Kapasitesini Büyüttü
Zilch, Deutsche Bank liderliğinde 165 milyon sterlinlik yeni borç finansmanı sağladı.
Şirketin toplam menkul kıymetleştirme ve kurumsal borç kapasitesi 395 milyon sterline çıktı. Kaynak yıllık 6 milyar sterline kadar kredi üretimini destekleyebilecek.
BNPL şirketlerinin büyümesinde özkaynak yatırımının yanında kurumsal borç piyasası giderek daha önemli hale geliyor.
Visa Stabilcoin Kartlarını 70 Pazara Taşıyor
DCS Card Centre ile Visa, stabilcoin bağlantılı kart programlarını 70’ten fazla pazara genişletmeye hazırlanıyor.
Programın bireysel ve kurumsal kartları kapsaması planlanıyor. Stabilcoin bakiyelerinin mevcut küresel kart kabul altyapısına bağlanması günlük kullanım açısından en hızlı dağıtım modellerinden biri haline geliyor.
Fiserv Clover’a AI Destekli E-Ticaret Ekledi
Fiserv, Clover kullanan KOBİ’lerin yapay zeka destekli araçlarla online mağaza oluşturmasını sağlayacak yeni özelliklerini tanıttı.
Fiziksel mağazadaki katalog ve stok verileri online satış kanalında kullanılabilecek. Clover aynı zamanda ürünlerin AI alışveriş asistanları tarafından daha kolay bulunmasını hedefliyor.
Ödeme terminali giderek KOBİ’nin ticaret işletim sistemine dönüşüyor.
Plaid Gig Gelirlerini Açık Finansa Ekliyor
Plaid, DoorDash Crimson hesaplarını açık finans ağına bağlıyor.
İki milyondan fazla DoorDash çalışanı gelir verilerini kredi, bütçeleme ve finansal planlama uygulamalarına aktarabilecek.
Açık finans böylece klasik banka hesabı ve kredi kartı verilerinden gig economy gelirlerine doğru genişliyor.
Mastercard Açık Finansı Mortgage’a Taşıyor
Mastercard Open Finance ile Tidalwave, mortgage başvurularında müşteri izinli banka, gelir ve varlık verilerini kullanacak.
Belge toplama ve veri girişinin otomasyonu da planlanıyor. Mortgage gibi uzun ve belge yoğun finansal süreçler açık finansın güçlü kullanım alanlarından birine dönüşebilir.
Omise Tayland’da Doğrudan Acquirer Oldu
Omise, Tayland’da Visa ve Mastercard için doğrudan merchant acquirer statüsüne geçti.
Şirket kart kabulü ve settlement süreçlerini kendi altyapısından yürütebilecek. PayFac ve Acquiring-as-a-Service hizmetlerinin de genişletilmesi planlanıyor.
Ödeme şirketlerinin değer zincirinde daha fazla fonksiyon üstlenmesi altyapı üzerindeki kontrolü büyütüyor.
Metro Bank Resmî Satış Sürecini Başlattı
Metro Bank stratejik değerlendirme kapsamında resmî satış sürecini başlattı ve Morgan Stanley’i danışman olarak görevlendirdi.
Henüz teklif alınmış veya aktif alıcı görüşmesine başlanmış durumda bulunmuyor. Süreç İngiltere challenger bank pazarında bağımsız büyüme ile konsolidasyon arasındaki dengeyi yeniden gündeme taşıyor.
Griffin 20 Milyon Dolar Aldı
İngiltere’de lisanslı banka olarak çalışan Griffin, Octagon Partners liderliğinde 20 milyon dolar Seri B yatırım aldı ve değerlemesi 100 milyon doların üzerine çıktı.
Yeni kaynak kart ihraç hizmetleri, stabilcoin rezerv servisleri ve blockchain tabanlı sınır ötesi ödeme altyapısında kullanılacak.
Banking-as-a-Service şirketlerinin lisanslı banka ile teknoloji sağlayıcısı arasındaki yeni modele yaklaştığını gösteren güçlü örneklerden biri.
AB Kredi Kurallarını Yeniliyor
CRD VI kapsamında AB dışında kurulu bankaların Avrupa müşterilerine hizmet verme koşulları 2027 itibarıyla değişecek.
Bazı bankalar reverse solicitation istisnasının kullanım alanını inceliyor. Düzenleme AB dışındaki bankaların Avrupa kurumsal kredi pazarındaki şube ve iştirak yapılarını yeniden değerlendirmesine neden olabilir.
Türkiye bankalarının sınır ötesi kurumsal kredi faaliyetleri açısından da takip edilmesi gereken bir değişim.
Santander Brezilya Teklifini Artırdı
Santander, Brezilya iştirakinde sahip olmadığı yaklaşık yüzde 10 pay için yaptığı teklifi yüzde 5 artırdı.
Teklifin azami büyüklüğü yaklaşık 1,9 milyar euro. İşlem gerçekleşirse Santander Latin Amerika’daki en önemli iştiraklerinden birindeki ekonomik payını daha da artıracak.
N26 Emeklilik Ürününe Giriyor
N26, Franklin Templeton ile Almanya’da devlet destekli özel emeklilik hesabı sunmaya hazırlanıyor.
Ürün doğrudan N26 uygulamasına yerleştirilecek. Neobankların günlük bankacılıktan onlarca yıllık müşteri ilişkisi yaratabilen emeklilik ve yatırım ürünlerine genişlediğini gösteriyor.
Swift Ödemelerin Yüzde 75’ini 10 Dakikada Taşıyor
Swift verilerine göre sınır ötesi ödemelerin yüzde 75’i alıcı bankaya 10 dakika içinde ulaşıyor. Yüzde 90’dan fazlası bir saat içinde alıcı bankaya varıyor.
Darboğazın önemli bölümü bundan sonra paranın alıcı bankadan son hesaba geçirilmesinde oluşuyor.
Sınır ötesi ödeme yarışında yeni iyileştirme alanı küresel ağdan çok yerel banka altyapısı ve son kilometre işlemleri olabilir.
BioCatch AI Ajanlarını Ayırıyor
BioCatch, Agentic AI Risk Essentials ile bankacılık kanalındaki davranışın insana mı, yetkilendirilmiş AI ajanına mı ait olduğunu değerlendirecek.
Bankalar elde edilen sinyallerle işlemi sürdürme, kısıtlama veya durdurma politikalarını uygulayabilecek.
Feedzai ile aynı hafta gelen ürün, agentic finance büyüdükçe ayrı bir agent identity güvenlik pazarının ortaya çıktığını gösteriyor.
Sage Muhasebenin İçine Bankacılık Ekliyor
Sage, Adyen ve Mastercard ile küçük işletme muhasebe yazılımlarına banka hesabı, kart ve ödeme özellikleri ekliyor.
İlk uygulama Fransa’daki Sage ürünlerinde başlayacak. Muhasebe yazılımı böylece yalnız kayıt tutan sistemden finansal işlemlerin gerçekleştiği gömülü bankacılık arayüzüne dönüşüyor.
Alta 47,5 Milyon Dolar Seri A Aldı
Kurumsal blockchain altyapısı geliştiren Alta, 47,5 milyon dolarlık Seri A ile toplam finansmanını 80 milyon dolara çıkardı.
Şirket bankalar ve büyük finans kuruluşları için gizlilik, regülasyon uyumu ve farklı blockchainler arasında birlikte çalışabilirliğe odaklanıyor.
Kurumsal dijital varlık yatırımlarında sermayenin son kullanıcı uygulamalarından altyapı katmanına doğru kaydığı görülüyor.
Anchorage Digital Merchant Ödemelerine Giriyor
Anchorage Digital Bank ve Lydian, işletmelerin stabilcoin ve dijital varlıklarla ödeme kabul edebilmesi için ortak altyapı oluşturuyor.
Anchorage custody, basım ve geri ödeme tarafında, Lydian ise merchant acceptance ve yerel para mutabakatında rol üstlenecek.
Düzenlenmiş custody altyapısı ticari ödeme kabul zincirinin içine ilerliyor.
Bankalar Project Faro İçin 270 Milyon Dolar Ayırıyor
Goldman Sachs, Citi, Santander, Deutsche Bank, Wells Fargo, Fidelity, MUFG ve Standard Bank gibi finans kuruluşlarının yer aldığı Project Faro için yaklaşık 270 milyon dolarlık operasyon finansmanı planlandığı bildiriliyor.
Girişim öncelikle dolar bazlı, daha sonra diğer G7 para birimlerinde stabilcoin geliştirmeyi hedefliyor.
Stabilcoin yarışının tek kurumlu projelerden ortak bankacılık altyapısına doğru ilerlediğini gösteren önemli bir sinyal.
Morgan Stanley Programlanabilir Krediyi Kullanıyor
Morgan Stanley Wealth Management, Hyperlayer ile menkul kıymet teminatlı kredilerde fon kullanım koşullarını programlanabilir hale getiren sistem geliştirdi.
Kontrol katmanı mevcut temel bankacılık altyapısının üzerine kuruluyor. Kredi kullanıldıktan sonra fonun hangi koşullarda kullanılabileceği gerçek zamanlı olarak uygulanabiliyor.
Programlanabilir bankacılık kavramı böylece blockchain dışındaki geleneksel kredi altyapısına da taşınıyor.
Revolut İsrail’de Koşullu Lisans Aldı
Bank of Israel, Revolut Israel Bank için koşullu banka lisansı ve kontrol izni verdi.
Revolut’un lisansı aktif hale getirebilmesi için teknoloji, operasyon ve regülasyon tarafındaki kalan kuruluş adımlarını tamamlaması gerekiyor.
Şirketin farklı ülkelerde yerel bankacılık lisansları edinmesi küresel büyüme modelinin merkezinde yer alıyor.
Visa On Blockchain Ağını Destekliyor
Visa, Monad’ı stabilcoin settlement programına ekledi ve desteklenen blockchain sayısını 10’a çıkardı.
Programa katılan issuer ve acquirer kuruluşlar Visa’ya karşı mutabakat yükümlülüklerini desteklenen stabilcoinler ve ağlar üzerinden kapatabiliyor.
Visa tek bir blockchain üzerine bahis yapmak yerine çoklu ağ mimarisi geliştiriyor.
zerohash Know Your Agent Altyapısı Kuruyor
zerohash, yapay zeka ajanının kimin adına hareket ettiğini ve ne kadar finansal yetkiye sahip olduğunu doğrulamaya yönelik altyapı geliştiriyor.
Kullanıcı ajanın hangi işlemleri yapabileceğini, harcama sınırını ve hangi işlemlerde ayrıca izin gerekeceğini belirleyebiliyor.
Agentic finance büyüdükçe KYC’nin yanına KYA yaklaşımının yerleşmesi beklenebilir.
Clara 105 Milyon Dolar Finansman Sağladı
Latin Amerika merkezli Clara, 65 milyon dolarlık Seri C yatırım ve 40 milyon dolarlık yenilenmiş kredi hattıyla toplam 105 milyon dolarlık finansman açıkladı.
Şirket yıllıklandırılmış net gelirinin 100 milyon doların üzerine çıktığını ve pozitif FAVÖK ürettiğini belirtiyor.
Yeni kaynak Brezilya büyümesi ve yapay zeka destekli kurumsal harcama otomasyonunda kullanılacak.
HSBC Telefonu POS’a Çeviriyor
HSBC UK, Stripe altyapısıyla KOBİ’lerin uyumlu akıllı telefonları üzerinden temassız ödeme kabul etmesini sağlayacak.
Ayrı bir fiziksel POS terminaline ihtiyaç duyulmuyor. Bankanın merchant acquiring deneyimini mobil bankacılık ilişkisine taşıması özellikle küçük işletmeler için önemli.
OpenPayd Yıllıklandırılmış 107 Milyon Dolara Ulaştı
OpenPayd, Ekim ayındaki gelir seviyesinin yıllıklandırılmış karşılığını 107 milyon dolar olarak açıkladı.
İlk altı aylık gerçekleşmiş gelir 47,5 milyon dolar olurken yıllıklandırılmış işlem hacmi 360 milyar doların üzerinde.
Stabilcoin faaliyetlerinden gelen altı aylık gelir ise 500 bin dolardan 3,9 milyon dolara çıktı. Rakamlar yeni ödeme altyapılarının şirket gelirinde ölçülebilir pay yaratmaya başladığını gösteriyor.
eToro Latin Amerika’da 100 Milyon Dolar Hedefliyor
eToro, Latin Amerika operasyonlarında iki ila üç yıl içinde 100 milyon dolar yıllık gelir hedefliyor.
Şirket Arjantinli LB Finanzas satın almasının 20 milyon doların altında bedelle tamamlanmasını bekliyor.
Yerel lisans ve müşteri tabanı satın almanın küresel fintekler için yeni pazara girişte ne kadar değerli olduğunu gösteriyor.
Rain AI Ajanlarına Ayrı Bakiye Veriyor
Rain, Agent Vaults ile AI ajanlarına kullanıcı tarafından fonlanan ayrı ödeme alanı oluşturuyor.
Ajan bu bakiyeyle ödeme yapabiliyor, para alabiliyor ve transfer gerçekleştirebiliyor. Her alışveriş için sınırlı kapsamlı kart üretilebiliyor.
Cardless sanal kart, Wirex ayrı hesap, Rain ise ayrı finansal kasa modeliyle agentic payments’in farklı yetkilendirme mimarilerini temsil ediyor.
Wise ABD’de Yatırım Ürünlerini Açtı
Wise, ABD’de Wise Interest ve Wise Stocks ürünlerini bireysel ve kurumsal müşterilere sundu.
Wise Interest para piyasası fonuna, Wise Stocks ise S&P 500’ü takip eden yatırım fonuna erişim sağlıyor.
Sınır ötesi para transferiyle büyüyen şirketlerin müşterilerin hesapta tuttuğu bakiyeyi yatırım ürünlerine bağlaması gelir modelini genişletiyor.
Kanada Real-Time Rail’i Canlıya Aldı
Payments Canada, Real-Time Rail’i 9 Kasım’da devreye aldı.
Sistem 7/24 takas ve mutabakat, ISO 20022 mesajlaşma, alıcı doğrulama ve merkezi fraud skorlama özellikleri sunuyor.
İlk katılımcılar arasında Wealthsimple, KOHO, Questbank, Peoples Trust, Paramount Commerce ve Bank of America bulunuyor. Hedef 2027 üçüncü çeyreğine kadar Kanada banka hesaplarının yüzde 90’ından fazlasına ulaşmak.
PNC Bank USDC Tahsilatını Test Ediyor
PNC Bank, Coinbase altyapısıyla uygun kurumsal müşterilerin Ethereum üzerinden USDC ödemesi alabileceği pilot başlattı.
USDC otomatik olarak dolara çevrilerek müşterinin PNC hesabına yatırılıyor. Şirketin doğrudan stabilcoin saklamasına gerek kalmıyor.
Stabilcoin ile geleneksel kurumsal banka hesabı arasında kurulması gereken bağlantının somut örneklerinden biri.
Morgan Stanley Vinyl Equity’yi Alıyor
Morgan Stanley, SEC kayıtlı dijital transfer agent Vinyl Equity’yi satın almak üzere anlaşmaya vardı.
Vinyl Equity özel şirket ortaklık yapısı, hisse transferi ve hissedar kayıtları gibi süreçleri dijitalleştiriyor.
İşlem Morgan Stanley at Work platformunun özel şirket hisseleri ve ileride tokenize menkul kıymetler tarafındaki altyapısını güçlendirebilir.
GeniosAI 19,1 Milyon Dolar Aldı
Finans kuruluşlarına yönelik yapay zeka analiz platformu GeniosAI, tohum ve Seri A turlarında toplam 19,1 milyon dolar yatırım aldı.
Seri A’ya FactSet liderlik etti.
Şirket AI tarafından üretilen finansal analizin arkasındaki veri, varsayım ve hesaplamaları izlenebilir kılmaya odaklanıyor. Finansal AI için açıklanabilirlik giderek ayrı bir ürün kategorisine dönüşüyor.
FCA Kuantumu Finansal Suçlarda Test Edecek
İngiltere Finansal Davranış Otoritesi kuantum teknolojilerinin finansal suç tespitinde kullanılıp kullanılamayacağını araştırıyor.
Büyük veri kümelerindeki karmaşık ilişki ve işlem ağlarının daha hızlı analiz edilmesi temel kullanım alanı.
Kuantum teknolojisinin finans sektöründeki ilk somut kullanım alanlarından birinin fraud ve RegTech olması olası görünüyor.
Chase Dijital Bankaya Nakit Noktaları Ekledi
JPMorgan’ın İngiltere dijital bankası Chase, PayPoint üzerinden 30 binden fazla noktada nakit yatırma hizmetini başlattı.
Müşteri mobil uygulamadan barkod oluşturup nakdi PayPoint mağazasına teslim ediyor.
Şubesiz dijital bankalar böylece fiziksel erişimi kendi şube ağını kurmadan sağlayabiliyor.
Monzo Yeni Yatırım Turunu Görüşüyor
Monzo, D.E. Shaw liderliğinde 300–500 milyon sterlin aralığında olabilecek yeni yatırım turu için görüşmeler yürütüyor.
Yaklaşık 7 milyar sterlin şirket değerlemesi konuşuluyor. Süreç henüz tamamlanmış yatırım turu niteliğinde bulunmuyor.
Yeni sermaye Monzo’nun bağımsız büyüme ve gelecekteki halka arz seçenekleri açısından önemli.
Tabby Cash Bir Milyon Hesaba Ulaştı
Tabby Cash, Birleşik Arap Emirlikleri’nde lansmandan iki ay sonra bir milyon hesaba ulaştı.
Ürün hesap, kart, cashback, fatura ödeme ve uluslararası transfer hizmetlerini bir araya getiriyor.
BNPL şirketlerinin alışveriş anındaki finansmandan günlük bankacılık ilişkisine doğru ilerlemesinin güçlü örneklerinden biri.
Open USD BVNK Platformuna Girdi
BVNK, Open USD stabilcoinini platformuna ekledi.
Uygun müşteriler OUSD oluşturabiliyor, tutabiliyor, gönderebiliyor, alabiliyor ve dolar bakiyesiyle bire bir dönüşüm yapabiliyor.
BVNK’nin Mastercard bünyesinde fiat ve stabilcoin altyapısını aynı platformda toplama stratejisi genişliyor.
Stripe Stabilcoin Bakiyesini Visa Kartla Harcatıyor
Stripe ve miPlata, USDC bakiyelerinin Visa kabul noktalarında kullanılabildiği fiziksel ön ödemeli kartı hayata geçirdi.
Kart Lead Bank tarafından ihraç ediliyor ve Stripe Issuing altyapısını kullanıyor. miPlata programı yaklaşık beş haftada geliştirdi.
Stabilcoin bakiyesini banka hesabına çekmeden doğrudan mevcut kart ağı üzerinden harcayabilmek önemli bir kullanıcı deneyimi değişimi.
Bottomline İlk Canlı USDC İşlemini Yaptı
Bottomline, Circle USDC kullanarak ilk canlı sınır ötesi ödeme işlemlerini Global Payments Hub and Cash Management platformu üzerinden gerçekleştirdi.
İlk işlem şirket içi transfer niteliğinde. Bu nedenle henüz geniş müşteri hacmine ilişkin veri bulunmuyor.
Yılda 16 trilyon doların üzerinde ödeme yöneten mevcut treasury altyapısının içine stabilcoin eklenmesi ölçek potansiyeli açısından önemli.
Wirex 30’dan Fazla Blockchain’i Bağlıyor
Wirex, Aurora Intents Deposits entegrasyonuyla farklı blockchainlerden hesap fonlamayı tek akışta birleştirmeye hazırlanıyor.
Bitcoin, Ethereum, Solana ve Tron dahil 30’dan fazla ağ destekleniyor.
Amaç kullanıcının yanlış ağ ve varlık seçimi gibi teknik karmaşıklıklarla daha az karşılaşması. Çoklu zincir altyapısının kullanıcı arayüzünden gizlenmesi dijital varlıkların yaygınlaşmasında önemli olabilir.
Northern Trust İşlem Süresini Yüzde 83 Kısalttı
Northern Trust ve Microsoft tarafından geliştirilen AI ajanı, kurumsal müşteri onboarding sürecindeki veri hazırlama işini yaklaşık 2,5 haftadan üç güne indirdi.
Sonuç gerçek süreçlerde yaklaşık yüzde 83 süre azalmasına karşılık geliyor.
Bankacılıkta yapay zeka yatırımları artık yalnız potansiyel verimlilik üzerinden konuşulmuyor. Gerçek iş akışındaki zaman kazancı ölçülmeye başlanıyor.
Securitize River One’ı Satın Alıyor
Securitize, varlığa dayalı finansman platformu River One’ı satın almak üzere kesin anlaşma imzaladı.
Amaç tokenize varlıkların kredi finansmanında teminat olarak kullanılabilmesini genişletmek.
Securitize tokenizasyonu varlık ihracından kredi ve teminat ekonomisine taşıyor.
AI Ajanlarının Maliyeti de Büyüyor
McKinsey, yoğun agentic AI kullanımının bazı banka senaryolarında token maliyetini toplam iş gücü giderinin yüzde 20’sine kadar çıkarabileceğini değerlendiriyor.
Bankalar bu nedenle AI FinOps ekipleri oluşturmaya ve her kullanım alanının finansal getirisini daha sıkı ölçmeye başlıyor.
AI otomasyonunun yeni sorusu ne kadar iş yapılabileceğinin yanında bu işi hangi maliyetle yaptığı olacak.
Global Payments Kart Redlerini AI ile Azaltıyor
Global Payments, Adaptive Authentication platformuna Visa Intelligent Data Exchange API’sini entegre etti.
İşlem sırasında issuer bankaya daha zengin veri aktarılıyor ve doğrulama yöntemi risk seviyesine göre dinamik seçiliyor.
Amaç fraud kontrolü sağlarken gerçek müşterilerin yanlışlıkla reddedilmesini azaltmak.
Samsung Wallet Stabilcoin Hesabı Ekledi
Samsung Wallet’ın ABD’deki uygun Galaxy kullanıcıları için Stablecoin Account özelliğinde Stripe Crypto Onramp kullanılıyor.
Saklama ve transfer altyapısında Bastion, kurumsal custody tarafında Coinbase rol alıyor.
Mobil cüzdanlar kart saklama aracından stabilcoin edinme, tutma ve transfer platformuna genişliyor.
Nubank AI Ajanlarını Sentetik Müşterilerle Test Ediyor
Nubank yapay zeka ajanlarını gerçek müşterilere açmadan önce simüle edilmiş müşteri profilleriyle stres testine tabi tutuyor.
Şirket yeni ajan sürümü geliştirme süresinin ortalama 21,2 günden 4,4 güne düştüğünü açıkladı.
AI modelinin canlı müşteri ortamına çıkmadan önce sentetik senaryolarla test edilmesi bankacılıkta yeni bir model yönetişimi standardı oluşturabilir.
Airwallex Ajanları Finans API’lerine Bağlıyor
Airwallex, Vercel Connect entegrasyonuyla AI uygulamalarının ödeme, para transferi ve çoklu para birimi hesap API’lerine kontrollü erişmesini sağlıyor.
Erişim kullanıcı izinleri ve güvenli credential yönetimi üzerinden sınırlandırılıyor.
Agentic finance’in temel altyapısı ödeme API’sinden çok yetkilendirme API’sine doğru genişliyor.
Robinhood ABD Halka Arzlarını İngiltere’ye Açtı
Robinhood, IPO Access hizmetini İngiltere’de kullanıma sundu.
Bireysel yatırımcılar belirli ABD halka arzlarında hisseler işlem görmeye başlamadan önce arz fiyatından talep verebiliyor.
Dijital yatırım platformlarında rekabet komisyon fiyatından ürün ve piyasa erişimine kayıyor.
Crédit Agricole Banco BPM’ye Birleşme Önerdi
Crédit Agricole, Banco BPM ile Crédit Agricole Italia’nın birleşmesini önerdi.
Plan gerçekleşirse yaklaşık 6,5 milyon müşterili ve 2.300’den fazla şubeli İtalya’nın üçüncü büyük bankacılık grubu oluşacak.
Banco BPM yönetimi müzakerelere izin verirken hissedarların yeterli ekonomik karşılık alması gerektiğini vurguladı. Avrupa bankacılık konsolidasyonu yeniden hızlanıyor.
Clink Mastercard Agent Pay’i Ekledi
Clink, Visa Intelligent Commerce desteğinin ardından Mastercard Agent Pay’i de altyapısına ekledi.
AI ajanları kart bilgisini görmeden tokenlaştırılmış ödeme bilgileriyle işlem gerçekleştirebiliyor.
Bir ajanın farklı ödeme ağlarında ortak kontrol mimarisiyle çalışabilmesi agentic commerce için birlikte çalışabilirliğin ilk örneklerini oluşturuyor.
Chocolate Finance Hong Kong’a Girdi
Singapur merkezli Chocolate Finance, Hong Kong’da yatırım hesabı tabanlı nakit yönetimi hizmetini kullanıma sundu.
Şirket SFC lisanslı iştiraki üzerinden faaliyet gösteriyor.
Dijital tasarruf ve yatırım platformlarının lisanslı bölgesel yapılara dayanarak yeni pazarlara açılması Asya wealthtech pazarındaki rekabeti büyütüyor.
Coinbase Federal Trust Bank Sürecinde Yeni Aşamaya Geçti
OCC, Coinbase National Trust Company için kuruluş öncesi şartların yerine getirildiğini belirterek nihai koşullu charter onayı verdi.
Yeni yapı kurumsal dijital varlık custody ve fiduciary faaliyetleri için federal bankacılık denetimi sağlayacak.
Klasik ticari banka ürünlerinin ötesinde dijital varlık altyapısının bankacılık hukukuna nasıl yerleşeceğini gösteren önemli örneklerden biri.
Visa Jaywan’ı Kabul Platformuna Ekledi
BAE’nin yerel kart sistemi Jaywan, Visa Acceptance Platform’a entegre edildi.
Visa altyapısını kullanan merchant ve ödeme kuruluşları uygun Jaywan kartlarını online işlemlerde kabul edebilecek.
Yerel kart sistemlerinin uluslararası acceptance altyapısıyla bağlantısı Türkiye’de TROY açısından da izlenmeye değer bir model.
Deutsche Bank Agentic Payments Çerçevesi Yayımladı
Deutsche Bank ve Ant Digital Technologies, AI ajanlarının kurumsal hazine, sınır ötesi ödeme ve ticaret finansmanında nasıl kullanılabileceğini ele alan ortak çalışma yayımladı.
Önerilen yapıda yaptırım, bakiye, hesap uygunluğu, risk limiti ve işlem yetkisi kontrolleri modelin dışında kalıyor. Büyük veya belirsiz işlemlerde insan onayı korunuyor.
Agentic payments tarafında kontrol mimarisi, model kapasitesinden daha kritik hale geliyor.
Affirm Ratepay’i Satın Alıyor
Affirm, Nexi bünyesindeki Alman BNPL şirketi Ratepay’i satın almak üzere anlaşmaya vardı.
Ratepay Almanya, Avusturya ve İsviçre’de fatura sonrası ödeme ve taksit çözümleri sunuyor. İşlemin düzenleyici onayların ardından 2027’nin ilk yarısında tamamlanması bekleniyor.
Affirm’in Avrupa’ya hazır merchant ağı ve yerel ödeme alışkanlıkları üzerinden hızlı giriş yapması BNPL pazarındaki konsolidasyonu hızlandırabilir.
Liv USDU’yu Dijital Bankacılığa Taşıyor
Emirates NBD’nin dijital bankası Liv, Universal ve Aquanow ile CBUAE kayıtlı dolar bazlı USDU’yu mevcut dijital varlık ekosistemine ekliyor.
Universal tokenı ihraç ederken Aquanow dağıtım ve likidite altyapısını sağlıyor.
Regüle stabilcoinin ayrı kripto platformu yerine doğrudan banka uygulaması içinde erişilebilir hale gelmesi Körfez’de dijital varlık ile bankacılığın yakınlaştığını gösteriyor.
DriveWealth MiCA Yetkisi Aldı
DriveWealth Europe, Litvanya Merkez Bankasından MiCA kapsamında kripto varlık hizmet sağlayıcısı yetkisi aldı.
Şirket kripto saklama, emir alma ve iletme ile müşteri adına emir gerçekleştirme hizmetleri sunabilecek.
DriveWealth böylece mevcut MiFID II yatırım altyapısının yanına kripto hizmetlerini aynı Avrupa kuruluşu altında ekliyor.
Coinbase AI Ajanlarına İşlem Limiti Getirdi
Coinbase for Agents için Agent Controls kullanıma sunuldu.
Kullanıcı tek işlem tutarını, 24 saatlik toplam işlem hacmini ve portföy zarar eşiğini belirleyebiliyor. Limitler Coinbase sunucularında tutulduğu için AI ajanı bunları kendi başına değiştiremiyor.
Agentic trading tarafında finansal kontrolün model dışında tutulması önemli bir güvenlik yaklaşımı oluşturuyor.
Standard Bank Kinexys Ağına Bağlanıyor
Standard Bank Corporate and Investment Banking, J.P. Morgan’ın Kinexys Blockchain Deposit Account ağıyla çalışmaya başladı.
Amaç Afrika ve diğer pazarlardaki müşteriler için daha hızlı sınır ötesi ve grup içi ödeme senaryoları geliştirmek.
Programlanabilir banka parasının Afrika’daki büyük bir kurumsal bankanın transaction banking altyapısına yaklaşması tokenized deposit modelleri açısından önemli.
smartTrade Celoxica’yı Satın Aldı
smartTrade Technologies, ultra düşük gecikmeli işlem altyapısı şirketi Celoxica’yı satın aldı.
Celoxica 80’den fazla piyasada hisse, vadeli işlem, sabit getirili ürün ve opsiyon altyapısı sağlıyor.
smartTrade satın almayla OTC fiyatlama ve ödeme teknolojisinin yanına borsada işlem gören piyasalardaki execution altyapısını da ekliyor.
Nova 24 Milyon Dolar Yatırım Aldı
Brezilyalı Nova, Canaan liderliğinde 24 milyon dolarlık Seri A yatırım aldı.
Şirket tüketicilerin mevcut kredi kartı limitlerini Pix üzerinden kira, eğitim ve benzeri ödemelerde kullanabilmesini sağlıyor.
Brezilya’da kart kredisi ile anlık ödeme rayının birleştirilmesi iki güçlü ödeme altyapısının yeni bir tüketici finansmanı modeli altında buluşması anlamına geliyor.
Global Payments Satın Alma Görüşmeleri Durdu
CD&R ve GTCR, Global Payments’ı borsadan çıkarmaya yönelik erken aşama görüşmelerini durdurdu.
Yaklaşık 26,4 milyar dolarlık piyasa değerine sahip şirket için işlemin finansman yapısının büyüklüğü ve karmaşıklığı görüşmelerin ilerlemesini zorlaştırdı.
Tarafların daha sonra yeniden masaya dönmesi mümkün ancak bu aşamada dev ödeme LBO’su gündemden kalktı.
Binance Çekim Ağlarını Yeniden Açıyor
Binance, 29 Ekim’deki büyük güvenlik olayının ardından çekim işlemlerini kademeli biçimde yeniden devreye aldı.
14 Kasım itibarıyla 87 ağ yeniden açılmış durumda ve şirket kalan ağları da sonraki hafta içinde aktive etmeyi hedefliyor. Binance, etkilenen müşteri varlıklarının büyük bölümünü kendi kaynaklarıyla karşıladığını belirtiyor.
Bu yeni aşama saldırının teknik nedenlerinden çok operasyonel toparlanma ve müşteri fonlarına erişimin normalleşmesi açısından önemli.
eBay Üçüncü Taraf AI Ajanlarına Sınır Koyuyor
eBay bazı üçüncü taraf AI ajanlarının marketplace verilerine erişimini kısıtladı.
Şirket yetkisiz scraping ve veri eğitimi gibi kullanımlarda erişimi sınırladığını, potansiyel agentic commerce ortaklıklarını ise değerlendirmeye devam ettiğini belirtiyor.
Agentic commerce yarışında bütün merchant’ların dış ajanlara aynı açıklıkta yaklaşmadığı ortaya çıkıyor. Ödeme yetkisi kadar merchant erişimi de yeni ticaret mimarisinin temel sınırlarından biri olacak.
Haftanın Yönetici Değişiklikleri ve Atamaları
Yeni haftada bankacılık, ödeme sistemleri, elektronik para ve fintek sektörlerinde ürün yönetimi, açık bankacılık, bilgi güvenliği, uyum, kredi tahsisi, satış ve müşteri deneyimi alanlarında yeni atamalar ve terfiler öne çıkıyor. BKM’de dijital ödemeler ve yazılım mühendisliği alanlarındaki iki üst düzey görevlendirmenin yanı sıra Mastercard, Moneymate, Yapı Kredi Teknoloji ve TOM Bank’taki yönetici atamaları haftanın önemli gelişmeleri arasında yer alıyor. Visa, Akbank, Midas, Türkiye Emlak Katılım Bankası, Vakıf Katılım, Garanti BBVA, Papara, DenizBank, Dünya Katılım ve ING Hubs Türkiye’de de yeni görevler ve terfiler haftanın kariyer gündemine yansıyor.
Derya Döşerçakar Öztürk, ING Hubs’taki görevinin ardından Visa’ya Danışman olarak katıldı.
Ümraniye Oğuz, Moneymate Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri’nde Mali İşler ve Operasyondan Sorumlu Direktör olarak yeni görevini üstlendi.
Tugba Kadı, Mastercard’da EEMEA Bölgesi Ürün Yönetimi ekibinde Ödeme Dayanıklılığı ve Standartlarından Sorumlu Başkan Yardımcısı (Vice President) olarak göreve başladı.
Sıla Evrim Atar, Halk Elektronik Para ve Ödeme Hizmetleri A.Ş.’ye Kıdemli Uzman – Avukat olarak katıldı.
Furkan Selli, OKX Türkiye’de Müşteri Etkileşimi Uzmanı olarak görev aldı.
Ata Altunbaş, Midas’ta Segment Stratejisi Yöneticisi olarak yeni görevine geçti.
Haluk Aka, Dünya Katılım Uyum Başkanlığı’nda Yönetici pozisyonuna terfi etti.
Emre Sarı, Türkiye Emlak Katılım Bankası’nda Perakende Bankacılık Yönetmen Yardımcısı olarak göreve başladı.
Turgut Efe Dilaver, TOM Bank’ta kıdemli saha yönetimindeki görevinin ardından İç Eğitmen Yöneticisi olarak kariyerine devam ediyor.
Önder Aras, TÜRKKEP’e Sözleşme Yönetimi Uzman Yardımcısı olarak katıldı.
Fatih Mine, BKM’de Açık Bankacılık, FAST Katman Servisleri ve Dolandırıcılıkla Mücadele Çözümlerinden Sorumlu Yazılım Mühendisliği Direktörü olarak göreve başladı.
Kerem Kırca, SETCARD’da Kurumsal Satış Yöneticisi olarak yeni görevini üstlendi.
Yasemin Sübütay, paynkolay’a Üye İşyeri İş Ortaklıkları Uzmanı olarak katıldı.
Cem Yıldız, BKM’de Dijital Ödemelerden Sorumlu Üst Yönetici (Chief Digital Payment Officer) olarak dijital ödemeler ve ödeme kabul ürünlerinin sorumluluğunu üstlendi.
Emre Gönen, Yapı Kredi Teknoloji’de Bilgi Güvenliği Yönetişim ve Uygulama Geliştirme Direktörü olarak yeni görevine geçti.
Oğuzhan Dursun, Papara’ya Destek Mühendisi olarak katıldı.
Mehmet Erener, Akbank’ta Ticari Merkez Müdürü olarak göreve başladı.
Cahit Ogün Demirağ, Garanti BBVA’da İç Denetçi olarak ekibe katıldı.
Fatma Artıtürk, BtcTurk Saklama’da Software Support Assistance Specialist olarak yeni görevini üstlendi.
Sinan Gömleksiz, Vakıf Katılım Bankası’nda BT Saha Destek ve 7/24 İzleme Servis Yöneticiliği görevine terfi etti.
Yaren Aydoğan, sözleşmeli olarak görev yaptığı Halkbank’ta kariyerine kadrolu BT İş Analisti olarak devam ediyor.
Uğur Gün, Garanti BBVA’da Lider İç Denetçi pozisyonuna yükseldi.
Özgür Telek, TOM Bank’ta İnsan Kaynakları Direktörü olarak yeni görevini üstlendi.
Emre Şen, DenizBank’ta Dolandırıcılık ve Dijital Bankacılık Güvenliği Yönetmeni pozisyonuna terfi etti.
Mustafa Kaan Kayas, Yapı Kredi Teknoloji’deki mevcut görevine ek olarak Scrum Master rolünü üstlendi.
Dilan Altun, Midas’a Uyum Uzmanı olarak katıldı.
Nergis Nabiyeva, PASHA Capital’de Bilgi Teknolojileri İş Analisti olarak yeni görevine geçti.
Barış Şen, ColendiBank’ta yönetici adayı programı kapsamında iş analizi alanında göreve başladı.
Gonca Kıvrak, DestekBank’ta Krediler Müdür Yardımcısı olarak ekibe katıldı.
Egehan Eralp, ING Hubs Türkiye’de Ajan Tabanlı Yapay Zeka Uzmanlık Ekibi Lideri olarak yeni görevini üstlendi.
Onur Aydın, Midas’ta influencer pazarlaması ve iş ortaklıkları alanında göreve başladı.
Emre Aslan, Türkiye Emlak Katılım Bankası’na Müfettiş Yardımcısı olarak katıldı.
Sefa Gür, Akbank’ta Ticari Merkez Müdürü olarak yeni görevini üstlendi.
Yasemin Yılmaz, Vakıf Katılım’da Müşteri Deneyimi Yöneticisi pozisyonuna terfi etti.
Ünal Güneş, Dünya Katılım Bankası’ndaki görevine Ticari ve Kurumsal Bankacılık Pazarlama Yöneticisi olarak devam edecek.
Duygu Adıkutlu, Burgan Bank Türkiye’de Düzenleyici Raporlama Yöneticisi olarak göreve başladı.
Rabia Nur Atak, senCard Direkt Satış’a Bireysel Müşteri Temsilcisi olarak katıldı.
Selin Sezgin, Anadolubank’ta KOBİ Kredileri Tahsis Müdür Yardımcısı olarak yeni görevini üstlendi.
Esra Tekdemir, Birleşik Fon Bankası’nda Hazine Operasyon ve Dış İşlemler Operasyon Bölüm Müdürü olarak göreve başladı.
Manolya Baş, HangiPara’ya Uyum Görevlisi Yardımcısı olarak katıldı.
Onur Kuyumcu, Turkland Bank’ta Portföy Yöneticisi olarak yeni görevine geçti.
Ali Furkan Gökçe, Dost Katılım Bankası’nda BT – Dijital Kanallar, Veri ve Yapay Zeka Direktörlüğü ekibine katıldı.
FinTech alanında haftanın gündemi 299
PayTR’ın katkılarıyla hazırladığım, 2 – 8 Kasım aralığında finansal teknolojiler alanında öne çıkan haberleri ve gündem başlıklarını hatırlamak isterseniz aşağıdaki derlememi okuyabilirsiniz.
